Skip to content

De Witte Kok

Bij uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts in samenwerking met Kinepolis, verscheen Het Filmkookboek met recepten uit legendarische films. In de inleiding vertellen Séverine Smetz en Sophie Matthys dat de liefde voor lekker eten en drinken een belangrijke rol speelt in vele films, zo niet de hoofdrol, zoals in Chocolat of Ratatouille. Andere films bevatten dan weer foodscènes die een plaats hebben veroverd in ons collectief geheugen, zoals de milkshake van Mia Wallace in Pulp Fiction. Het filmkookboek is ingedeeld in zeven hoofdstukken, van de snelle hap tot gerechten die wat meer tijd en culinaire vaardigheden vergen. In deze tijd van buitensporige aandacht bij uitgevers voor kookboeken, als gevolg van het succes van kookprogramma’s op televisie, lag het voor de hand dat de relatie tussen eten en film ook een plaats op de boekenplank zou krijgen. Maar nieuw is dit idee niet.

In de herfst van 1998 ontstond het plan om in Het Witte Doek, het wekelijkse filmmuziekprogramma van Walter Slosse, aandacht te geven aan films waarin eten en koken ter sprake kwamen. Magda Van der Eecken, producer van dit VPRO-programma dat wekelijks op Radio 4 werd uitgezonden, ging in kookboeken snuffelen aan de hand van een bepaalde eet- of kookscènes in een door Walter Slosse uitgekozen film waarvan hij fragmenten uit de soundtrack liet horen. Vervolgens vertolkte Wouter Pleijsier de rol van De Witte Kok, die in zijn keuken het recept bereidde uit de film. Niet lang na de start van deze kookrubriek, klonk al snel de opmerking van de zenderoverste van Radio 4 dat “een kookprogramma niet paste op een klassieke zender”. Toch heeft De Witte Kok een half jaar stand gehouden en had deze rubriek ook aanleiding kunnen zijn tot een filmkookboek avant-la-lettre.

Le Clan des Siciliens – Henri Verneuil – 1969 – Pasta
In de eerste uitzending van 12 september 1998 werd gekozen voor de spaghetti in het Italiaanse gangsterdrama Le Clan des Siciliens van Henri Verneuil, met filmmuziek van Ennio Morricone. In deze film is te zien hoe Jean Gabin, de peetvader, een voortreffelijke spaghetti uitschept in het bord van zijn kleinkind. Trouwens helemaal volgens de Italiaanse etiquette, waarin kinderen het eerst worden bediend aan tafel. Er zijn trouwens meer films met spaghetti. Daarom kwam ook Fatal Attraction (Adrian Lyne – 1987) ter sprake, met dampende borden pasta op de keukentafel, nadat Glenn Close en Michael Douglas eerst samen op de gootsteen zijn beland.

Frenzy – Alfred Hitchcock – 1972 – Getruffeerde varkenspoten
Zo kwam Het Witte Doek elke week met een culinaire tip, waarbij De Witte Kok een gerecht nakookte uit de onnoemelijk vele films waarin voedsel een rol speelt. Zoals in Frenzy van Alfred Hitchcock bijvoorbeeld, waarin de vrouw van Chief Inspector Oxford (rol van Alec McCowen) op een avond pied-de-porc-à-la-menthe heeft klaargemaakt. Een zware opgave voor de rechercheur, die een stukje varkenspoot probeert naar binnen te werken om zijn vrouw plezier te doen. Tijdens de daarop volgende conversatie met zijn vrouw over zijn onderzoek naar de ware schuldige van een aantal moorden, blijft hij eindeloos doorkauwen. Tot een verlossende deurbel klinkt, zodat hij van tafel kan gaan, niet zonder eerst ongemerkt het stukje varkenspoot uit te spugen.

Flic Story – Jacques Deray – 1975 – Pastei van watersnip
In Flic Story van Jacques Deray, is het Jean-Louis Trintignant die een paté-du-chef bestelt in een Franse auberge. Trintignant speelt de rol van de Franse gangster Emile Buisson, die echt heeft bestaan en in de jaren vijftig een publiek vijand was die overal door de politie werd gezocht. Buisson wordt in een val gelokt door inspecteur Borniche (rol van Alain Delon), die in dezelfde auberge gaat eten als de gezochte gangster. Borniche houdt het op een lekkere schotel escargots, maar van zodra Buisson het eerste schijfje paté voorzichtig met zijn mes lossnijdt, wordt hij overmeesterd door Borniche en zijn manschappen.

Eat Drink Man Woman – Ang Lee – 1994 – Wontons
In Eat Drink Man Woman van Ang Lee komen de heerlijkste spijzen op tafel, bereid door een kok die je, soms tot in de kleinste details, de gerechten ziet klaar maken. Het verhaal gaat over een Chinese kok die weduwnaar is geworden en vasthoudt aan de traditie, terwijl zijn drie dochters er moderne opvattingen op na houden. De maaltijden die de kok voor zijn dochters bereidt, zijn een middel om hen samen rond de tafel te krijgen voor een goed gesprek. Wontons zijn kleine gestoomde of gefrituurde hapjes, gevuld met vlees, vis of groenten.

Madame Bovary – Claude Chabrol – 1991 – Soep (Consommé à la bonne femme)
In Claude Chabrol’s verfilming uit 1991 van Madame Bovary, wordt er flink in de kookpotten geroerd. In deze moralistische roman beschreef Gustave Flaubert de frustraties van een vrouw in het 19e eeuwse Frankrijk. Emma Bovary, gespeeld door Isabelle Huppert, is een plattelandsdochter die is getrouwd met de arts Charles Bovary. Zij kan geen genoegen nemen met haar status van brave huisvrouw, en begint een buitenechtelijke relatie met een jonge aristocraat, die haar evenwel snel in de steek laat. Ondertussen heeft Madame Bovary zich wel in de schulden gestoken voor de aankoop van dure kleren. Als zij op een middag bij een notaris hulp zoekt, is die net aan het eten en wordt een dikke bloedworst op zijn bord gelegd. Er komt meer eten op tafel in Madame Bovary, zoals de soep die is klaargemaakt door een discrete huishoudster.

De beruchte scène waarin Julia Roberts worstelt met haar escargottang.

Pretty Woman – Garry Marshall – 1990 – Wijngaardslakken in rode wijn
Dit is de vrolijke Amerikaanse film met Julia Roberts in de rol van een prostituee die word opgepikt door een rijke zakenman (Richard Gere), die haar niet huurt voor een nacht, maar voor een hele week. Wanneer beiden verliefd worden op elkaar, is het tijd voor Julia Roberts om haar hoerige kleding te ruilen voor een deftige avondjurk, wanneer zij met Richard Gere naar een opvoering van La Traviata gaat. Een moeilijk moment in deze opleiding tot volwaardige gezelschapsdame is nochtans het bezoek aan een restaurant. Waar Julia Roberts eerst een poos naar een bord Bourgondische slakken-in-hun-huisje zit te turen, niet wetend dat je daarvoor een escargottang nodig hebt om die netjes te kunnen opeten. Eens de tang ontdekt, beginnen pas de problemen, wanneer zij een slak uit de tang laat wegschieten. Richting ober, die op alles voorbereid, keurig en discreet de slak weet op te vangen.

Luister hier naar De Witte Kok met Wouter Pleijsier die wijngaardslakken bereidt in de keuken van Het Witte Doek van 17 oktober 1998.

24 escargots zonder huisje
100 gram blokjes spek
12 kleine uitjes
4 teentjes knoflook
1 dl rode wijn
20 gram boter
1 blaadje laurier
2 eetlepels cognac
tijm, peterselie en peper

Leg in een aardewerkpannetje de blokjes spek en laat smelten op een laag vuurtje. Meng er de gesnipperde knoflook door en giet er de rode wijn bij. Leg de escargots op dit geurige bedje, strooi er de versgemalen peper over, samen met een zuchtje tijm, het laurierblad en veel gehakte peterselie.
Dek af en stoof de escargots ongeveer een half uur in de oven (180-200 graden).
Roer er daarna de boter door en de cognac. Meteen serveren met veel vers stokbrood.

In het Paleolithicum werden er al slakjes gegeten en de Romeinen hadden grote slakkenkwekerijen. Eén daarvan was zeer beroemd, de kwekerij van Fulvius Hirpinius, die jonge slakjes invoerde uit Afrika en Illyrië.

De dichter Tristan Derème was een groot liefhebber van escargots en schreef er tedere dichtregels over.

Omdat zij in deze rumoerige eeuw zich langzaam en zonder geluid voortbewegen.
Omdat zij niet praten en in zichzelf kunnen keren als mediterende filosofen.

Big Night – Campbell Scott – Stanley Tucci – 1996 – Vegetarische risotto
Voor het restaurant van twee Italiaanse broers in de Verenigde Staten dreigt het bankroet omdat zij vasthouden aan de traditie van de Italiaanse keuken. Het Italiaans restaurant aan de overkant kent wel succes omdat daar rekening wordt gehouden met de Amerikaanse eetgewoonten. Maar de eigenaar van het rivaliserend restaurant zal toch een Big Night organiseren, een feestavond waarvan de opbrengst beide broers uit de nood moet helpen.

Fresa y Chocolate – Tomás Gutiérrez Alea – Juan Carlos Tabío – 1994 – Sorbet van aardbeien
Met zinspelingen op de eet- en drinkcultuur van Cuba slaagt Tomás Gutiérrez erin om een groot taboe op het eiland bespreekbaar te maken. Hij laat een homo zien die thee drinkt in plaats van koffie en achter het oplepelen van zijn aardbeienijs schuilt veel maatschappijkritiek. Zo vertelt Diego aan zijn vriend David dat roomijs het enige goede product is dat Cuba voortbrengt en dat men het binnenkort zal exporteren, zodat voor de Cubanen alleen nog water en suiker zal overblijven.

Everyone says I Love You – Woody Allen – 1996 – Gelukskoekjes
In Everyone Says I Love You is een vrolijke scène te zien waarin Woody Allen een trouwring verbergt in het gebakje van zijn geliefde. Als zij die per ongeluk inslikt, eindigt het etentje in de radiografische afdeling van een kliniek.

L’Odeur de la Papaye Verte – Tran Anh Hung – 1993 – Papaja daiquiri (Cocktail met witte rum)
Mui is het jonge dienstertje dat van het Vietnamese platteland komt en werk vindt bij een rijke familie in de stad, waar zij leert koken bij de oude dienster Thi. Voor Tran Anh Hung is de geur van de groene papaya een symbool, een soort van proustiaanse herinnering aan zijn jeugd in het Vietnam van vóór de bloedige oorlog. Die melancholie uit zich ook in de aandacht voor de vele culinaire lekkernijen die in de film te zien zijn, met o.m. de papaya, de vrucht die een melkachtig wit spoor achterlaat als die van de boom wordt gesneden,

Nanook of the North – Robert J. Flaherty – 1922 – Carpaccio van vis
In deze documentaire film uit 1922, legde Robert Flaherty de dramatische overlevingsstrijd vast van de Inuit, de bewoners van het Hoge Noorden, die voortdurend moesten worstelen tegen koude en honger. Zijn hoofdfiguur uit de film, Nanook, stierf trouwens enkele jaren later door uithongering. In Nanook of the North zijn prachtige beelden te zien van de jacht op de walrussen en de vissen, onontbeerlijk voor hun overlevingskansen.

L’Aile ou la Cuisse – Claude Zidi – 1976 – Kip in rode wijn (Coq au vin)
De Franse filmkomponist Vladimir Cosma, schreef een Concerto Gastronomique voor deze vrolijke eetfilm met de komieken Louis de Funès en Coluche. De film gaat over een uitgever van een gastronomische gids die in vermomming restaurants bezoekt, maar ook strijd levert met de directeur van een fastfoodketen. De film is een hommage aan de Franse keuken, die bedreigd wordt door de louche streken van de voedselindustrie, die zelfs niet aarzelt om eieren in kubusvorm te produceren, omdat ze dan beter in de dozen passen.

The Cook, the Thief, his Wife and her Lover – Peter Greenaway – 1989 – Rucolasalade met gebakken oesters
Afgezien van de kannibalistische eindscène, verschijnen smakelijke gerechten in deze film, bereid door een Franse kok in het restaurant van Albert, een dief en gangster. Zijn vrouw Georgina wordt verliefd op een restaurantgast, Michael, met wie zij ook regelmatig in de toiletten verdwijnt. Dat is natuurlijk niet naar de zin van Albert, die zweert Michael te zullen doden, wat ook gebeurt door Michael vol te proppen met de pagina’s van de boeken die hij leest. Wanneer Georgina het lijk van haar minnaar ontdekt, besluit zij de kok te vragen Michael op te dienen als maaltijd voor haar man, die zij doodschiet na de eerste hap van het geserveerde lichaam.

Round Midnight – Bertrand Tavernier – 1986 – De perfecte steak
De in 1990 overleden Dexter Gordon was hoofdacteur in deze mooie muziekfilm waarin een Franse bewonderaar zicht ontfermt over een Amerikaanse jazzmusicus, die het nogal moeilijk heeft met zichzelf en het drinken niet kan laten. Round Midnight is een semi-autobiografische film, waarin ook gebeurtenissen uit het leven van Ben Webster en Lester Young met die uit het leven van Dexter Gordon worden vermengd. Er wordt ook vaak gezellig getafeld waarbij Dexter Gordon indrukwekkende T-bone steaks serveert.

Like Water for Chocolate – Alfonso Arau – 1992 – Mexicaanse chocoladesaus
Como Agua para Chocolate is een film waarin bijna alles zich afspeelt in de keuken van Tita, de jongste dochter van de strenge mama Elena die niet wilt dat haar jongste dochter trouwt. Volgens de traditie moet de jongste dochter immers voor de moeder blijven zorgen. De Cubaanse componist en gitarist Leo Brouwer bedacht de filmmuziek voor Like Water for Chocolate, en een compositie heeft ook als titel Kwartel in Rozeblaadjessaus, waarmee Leo Brouwer zijn waardering voor de Mexicaanse keuken wou onderstrepen.

Waterworld – Kevin Reynolds – 1995 – Zeebrasem in zoutkorst
Kevin Costner is de ster in deze sf-film die zich helemaal op en onder het water afspeelt, met het niet ondenkbeeldige scenario dat de mensheid ooit nog strijd zal voeren om land te vinden wanneer de poolkappen zijn gesmolten. Kevin Costner is door zijn lange verblijf op het water inmiddels al zover dat hij kieuwen en zwemvliezen heeft ontwikkeld, waarmee hij natuurlijk voorsprong heeft op zijn belagers, de zeepiraten op hun jetski’s, die op zoek zijn naar een klein meisje, dat een tatoeage draagt in de vorm van een kaart waarop de weg naar het vaste land is aangegeven.

Death and the Maiden – Roman Polanski – 1994 – Indiase korianderkip
Paulina, de vrouw van een advocaat, is kwaad op haar man omdat die niet op tijd thuis is gekomen. Autopech is het excuus en hij is naar huis gebracht door de vriendelijke Dr. Miranda, in wie Paulina haar vroegere beul meent te herkennen. De wachtende Paulina was inmiddels al aan de koude kip beginnen peuzelen die ze had bereid en die door haar man wordt opgevist uit de afvalemmer in de keuken.

Tampopo – Jûzô Itami – 1985 – Japanse hete soep met witte noedels
Het hele verhaal draait rond een speurtocht naar het recept van ramen, een uit China afkomstige noedelsoep, heel populair in Japan, maar ook daarbuiten zoals in de Verenigde Staten. In Tampopo wordt niet alleen koortsachtig gezocht naar de beste bereiding van die ramen-noedelsoep, maar er wordt ook gezocht naar een antwoord op de vraag of je nu al dan niet mag slurpen tijdens het eten van soep.

Pulp Fiction – Quentin Tarantino – 1994 – Koffie anders
Bizarre dialogen, vaak over eten en drinken. Menige scène speelt zich trouwens af in een coffeeshop en John Travolta en Uma Thurman belanden ook nog in een restaurant waar het interieur bestaat uit tweedehands autostoelen, die herinneren aan de Amerikaanse droom uit de jaren ’50. Er wordt vooral koffie gedronken in Pulp Fiction en in de keuken van Jimmie, trouwens gespeeld door Quentin Tarantino, wordt een warm pleidooi gehouden voor het gebruik van de allerbeste koffie.

Urga – Nikita Mikhalkov – 1991 – Mongoolse vuurpot
De Russische regisseur Nikita Mikhlakov heeft een verklaring waarom hij in Urga zo uitvoerig het slachten van een schaap laat zien. De moderne mens wil graag vlees eten, maar wilt niet weten waar het vandaan komt. Die slachting, overigens uitgevoerd volgens strikte rituelen, is een schok voor de Russische vrachtwagenchauffeur die in het gezin van de Mongoolse schaapherder Gombo is beland, waar hij tot een rijkelijke maaltijd wordt uitgenodigd.

The Brothers McMullen – Edward Burns – 1995 – Bananenbootjes
Drie katholiek opgevoede broers hebben elk een probleem met vrouwen en één van de broers legt uit dat de man een banaan is.

De man is als een banaan.
De banaan is stevig, sterk en glanzend als een fallus.
De man wordt beschermd door zijn schild, net zoals de banaan, die voor de vrouw de begeerde glimmende fallus is.
Maar zij wil niet alleen de buitenkant zien. De vrouw wil ook de binnenkant, dus begint zij het schild te pellen.
Een voor een gaat de schil eraf, eerst de romantische kant, dan de passionele kant, vervolgens de zachte, vrouwelijke kant van de man.
En de vrouw blijft pellen, tot je helemaal naakt bent.
Als de schil eraf is, dan pakt ze een mes en snijdt zij je mannelijkheid weg.
Schijfje voor schijfje, tot je fallus in de cornflakes ligt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: