Skip to content

19 april 2016

P van Piraterij

Door Walter Slosse (1947-2016)

PiratenvlagIn het licht van de openbaring van de Panama Papers lijdt het voor de Franse politiecommissaris en criminoloog Jean-François Gayraud geen twijfel dat piraterij zich heeft meester gemaakt van banken en fiscale paradijzen. In zijn laatste boek Le Nouveau Capitalisme Criminel wijst hij op de de gevaren van de criminalisering van de financiële wereld. Economisten houden geen rekening met deze nieuwe realiteit van geldstromen die zich in volledige obscuriteit supersnel verplaatsen en ontsnappen aan de controle door de publieke overheden. De definitie van piraterij moet nodig eens herzien worden want het plunderen speelt zich niet langer af boven water, maar onder de oppervlakte, dank zij het steeds snellere en complexe internetverkeer.

De ene piraat is de andere niet, want een ludiek antwoord kwam van de IJslanders die met hun Piratenpartij willen voorkomen dat de belastingbetaler een tweede maal het gelag mag betalen na de bankencrisis van 2008 waardoor het land bankroet ging. Ze joegen hun premier al weg wiens naam opdook in de Panama Papers en zij willen niet opnieuw het slachtoffer zijn van de fraude die door de banken wordt gepleegd met de medeplichtigheid van het politieke apparaat.

Cup of Gold - John SteinbeckPiraterij kan immers ook legaal worden, zoals de geschiedenis leert. Toen in 1671 de Engelse piraat Henry Morgan in Panama een grote buit wist te veroveren op de Spanjaarden was dat niet naar de zin van de Engelse regering die pas vrede had gesloten met Spanje. Morgan werd gearresteerd en opgesloten, maar weer vrijgelaten toen aan het bestand met de Spanjaarden al snel een eind kwam. Waarop Morgan werd geridderd wegens zijn goede verdiensten voor het vaderland. Nobelprijswinnaar John Steinbeck schreef er in 1929 zijn eerste roman over, Cup of Gold. Tien jaar later schreef hij zijn meesterwerk The Grapes of Wrath waarin hij het opnam voor de arme mensen uit de arbeidersklasse.

Ook het advocatenkantoor Mossack Fonseca wist de rollen om te draaien in het belastingschandaal rond de Panama Papers en noemde zichzelf het slachtoffer van piraterij. Verontwaardigd over het feit dat “privacy geen mensenrecht meer is” zijn de journalisten van het International Consortium of Investigative Journalists vanzelfsprekend ook piraten. Zij gaven immers informatie over honderdduizenden spookvennootschappen, stichtingen en trusts die hun kapitaal willen behoeden voor belastingen. Maar de lijn tussen belastingontduiking en belastingontwijking is smal. In dit schemergebied blijven de echte piraten dan ook onzichtbaar en zoals de Franse politiecommissaris Jean-François Gayraud het omschrijft: “het is zoals in het begin van de Far West, toen het onderscheid tussen legaal en illegaal ook diffuus was”.

De Panama Papers hebben zijn boek Le Nouveau Capitalisme Criminel weer onder de aandacht gebracht, waaraan sinds de publicatie in 2014 weinig aandacht is besteed. Met uitzondering van enkele interviews in de Franse media, zoals de nieuwszender France 24.

“De bankencrisis van 2008 schiep de gelegenheid om zwart geld wit te wassen. Om aan bankroet te ontsnappen moesten banken en ondernemingen op zoek gaan naar vers geld. Dat gebeurde via shadow banking, waardoor geld van de georganiseerde misdaad in het legale circuit terechtkwam. Zo was er de affaire rond Wachovia in de Verenigde Staten, een bank die verbonden was met de drugstrafiek in Latijns-Amerika. In het begin van 2000 bleek dat deze bank ‘vergeten’ was 380 miljard dollar te filteren, waarvan het grootste deel uit de Mexicaanse drugskartels kwam. Hoe kan men de oorsprong van zo’n reusachtige hoeveelheid geld vergeten? Er is ook nooit een gerechtelijk onderzoek geweest, laat staan een vervolging. Als er al boetes werden opgelegd, waren die niet hoger dan 10% van het zakencijfer en was dit niet meer dan een uitnodiging om verder te gaan met deze praktijk die tenslotte wel winst oplevert.”

“De huidige technologische ontwikkelingen zullen deze straffeloosheid nog verder aanmoedigen. De trading op hoge snelheid maakt verkoop en aankoop van grote geldsommen nu mogelijk in nanoseconden, waarbij dit geldverkeer volledig ontsnapt aan de regularisatie. De hele financiële markt heeft de laatste 15 jaar een revolutionaire ontwikkeling ondergaan zonder dat een publiek debat werd gevoerd over deze nieuwe technologie. Met deze supersnelheid, en morgen misschien met de snelheid van het licht, kan men duizenden beursorders van grote omvang uitwisselen, die volledig ontsnappen aan de waakzaamheid van de publieke organen die over de regulering moeten waken en ook criminele activiteiten moeten bestrijden.”

Dat is wat Jean-François Gayraud “l’opacité” noemt van een piraterij die onzichtbaar blijft wanneer gangsters misbruik maken van de technologische vooruitgang in de bankwereld.

Le Nouveau Capitalisme Criminel“Wij lopen het gevaar morgen de fiscale fraude niet langer te kunnen ontdekken. Reguleren zou ideaal zijn, maar het is onvoldoende om de financiële markt te controleren, want het is niet meer dan het sturen van steeds meer reddingsbootjes die het zinken van de Titanic niet hebben verhinderd. Eigenlijk zou men de moed moeten hebben om deze supersnelle banktrading te verbieden. Maar het is vandaag laissez-faire, laissez-passer.”

“Er is een gevaar voor de democratie en misschien is het te laat om deze criminaliteit te bestrijden, want vele staten hebben hun macht verloren en hebben steeds meer moeite om te begrijpen wat er nu echt aan de hand is en zij kunnen deze malafide praktijken niet langer beteugelen. Het is niet meteen medeplichtigheid, maar de machtsverhoudingen zijn uit evenwicht, zoals die tussen de politiek en de financiële wereld. Zoals die tussen Wall Street en Washington. Er ontstaat een symbiose waarbij de ene de andere toedekt en dat is het echte probleem.”

Niet meteen een optimistische conclusie van Jean-François Gayraud, die hoopt dat bewustwording kan voorkomen “dat de trein tegen de muur loopt”.

“Het grote publiek heeft het recht om te weten wat er echt gebeurt. Het recht op een diagnose en de toepassing van de democratische spelregels.”

“We gaan eens diep snijden”, maar vicepremier Kris Peeters zei er niet bij hoe of waarin. Annemie Verbeiren wist meteen dat het in haar (zo goed als lege) portemonnee zou zijn en kreeg haar verontwaardiging op Facebook dertigduizend keer gedeeld. Het leek alsof de Vlamingen lucht had gekregen van de IJslanders en ook rijp waren voor een Piratenpartij. Een andere minister, Johan Van Overtveldt, zou eens gaan “spitten tot op het bot”. Er meteen aan toevoegend: “het is niet omdat mensen hun geld in Panama parkeren dat ze iets onwettigs doen”.

Laissez-faire, laissez-passer.

Raadpleeg ook de T van Trepalium, M van Mediocratie, P van Piketty, en voor wie Charley’s Blik & Blog verkiest, is er de piratenkreet Argg! en de Panamahoed.

L'art de la guerre

Naast Le Nouveau Capitalisme Criminel publiceerde Jean-François Gayraud nog meer werken over financiële criminaliteit, w.o. Le Monde des Mafia en L’Art de la Guerre Financière.

“Ce sont de vraies guerres qui tuent et paupérisent les peuples, comme on l’a vu en Grèce. Cette situation stratégique inédite s’explique par la nouvelle puissance des acteurs financiers : banques d’affaires, fonds d’investissements, milliardaires de Wall Street.
Depuis les années 1980, une finance dérégulée, mondialisée et en partie toxique s’est bâti de vastes principautés immatérielles, surplombant les économies et lançant des raids sur des États captifs et des populations tétanisées. Malgré sa responsabilité dans la crise de 2008, la finance-puissance continue d’étendre son emprise, dans l’ombre, usant de stratégies empruntant à l’art de la guerre.
Ce livre en décrypte les ruses et les tactiques. Au-delà, il donne au citoyen des raisons d’espérer : il existe des moyens pour libérer les États et les peuples de ce Léviathan d’un genre nouveau. Là où la Grèce a dû plier face aux banques, l’Islande a su s’extirper du joug de la haute finance par une insurrection démocratique.”

De boeken van Jean-François Gayraud worden uitgegeven door Odile Jacob.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: