Skip to content

3 maart 2014

B van Binche

Door Walter Slosse (1947-2016)

Carnaval Binche 2014Tien jaar geleden werd het Carnaval van Binche uitgeroepen tot ”levend werelderfgoed” door het Unesco Living Treasure Programme. Een terechte waardering voor een traditie die al meer dan 450 jaar stand houdt, maar waarvan de oorsprong tot op heden nooit met zekerheid is achterhaald. Het hele carnaval berust op een mythe die pas in 1872 werd gecreëerd, toen een Waalse journalist beweerde dat de oorsprong van de Gilles moet gezocht worden in de Spaanse overheersing ten tijde van Keizer Karel. Zo wil de legende immers dat Maria van Hongarije in 1549 een feest organiseerde ter ere van Karel V en zijn zoon Filips II op haar kasteel in Binche. Daarbij zouden de inwoners van Binche zich verkleed hebben als Inca’s, en het ontbrak zelfs niet aan de bewering dat de Spanjaarden ook Peruaanse indianen naar het feest hadden meegebracht.

Gilles van Binche.Maar het belet niet dat niemand zal twijfelen aan het exotische karakter van de kostumering van de Gilles, met hun struisvogelveren op het hoofd. Ook het gooien van sinaasappels naar het publiek, tijdens de carnavalstoet op Vette Dinsdag, laat wel enige Spaanse invloed vermoeden, maar is niet meer waard dan de legende van Sinterklaas. Waar echter geen twijfel kan over bestaan, is het feit dat carnaval is ontstaan uit oude lenterituelen. De Gilles zouden daarvan een overblijfsel zijn en eigenlijk zijn het ”lentekoningen”. Geenszins ontbreekt het dus aan heidense elementen in het carnaval van Binche, dat moet gezien worden als een ”sacre du printemps”, de viering van het nieuwe leven.

Op 13 maart 2003 stelde Edward de Groot een programma samen voor VPRO’s Urubicha over het carnaval van Binche, dat in hetzelfde jaar aan de lijst van het Levend Erfgoed werd toegevoegd.

Luister hier naar het Carnaval van Binche in Urubicha van 13 maart 2003, gepresenteerd door Marianne Lange.

Vette Dinsdag, waarvan de naam is ontleend aan een eeuwenoude traditie om aan het eind van de winter de laatste bederfbare wintervoorraden op te eten, in afwachting van nieuwe oogsten. In die periode, voorafgaand aan de vasten werd er overvloedig gegeten en geschranst. Vette Dinsdag is nog altijd de absolute hoogdag tijdens het carnaval van Binche. Volgens heel strikte regels is het de enige dag waarop de Gilles in vol ornaat naar buiten komen. De voorbereiding van het aankleden begint al om 3 uur in de ochtend, waarbij de Gille door zijn huisgenoten wordt geholpen bij de bourrage, het opvullen van het kostuum met stro.

Eén na één worden de Gilles daarna afgehaald door trommelaars en wordt een stoet gevormd met familieleden en sympathisanten. Naarmate de stoet aangroeit, klinken ook  de stampende klompen van de Gilles steeds luider. Pas om tien uur tooien de Gilles zich met hun struisvogelhoed en hun masker, waarna in de namiddag het absolute hoogtepunt volgt. De Gilles dansen dan zonder masker door de stad, maar wel met hun verenhoed op, en gooien sinaasappels naar de dik opeengepakte menigte langs het parcours.

Een goed overzicht van de geschiedenis van de Gilles in Binche biedt het boek van Michel Revelard, “Le Carnaval de Binche”. Verkrijgbaar in het Museé International du Carnaval et du Masque in Binche

Le Carnaval de Binche - Michel Revelard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: