Skip to content

10 oktober 2013

F van Fela

Door Walter Slosse (1947-2016)

Kalakuta NotesDe Britse musicoloog en gitarist John Collins leverde een belangrijke bijdrage aan de biografie van de Nigeriaanse zanger en activist Fela Kuti, toen hij in 2009 het boek Kalakuta Notes publiceerde. Met dagboekaantekeningen, interviews en krantenknipsels geeft Collins een goed overzicht van het bewogen leven van de in 1997 overleden Fela Kuti die de grondlegger was van de Afrobeat. Een muziekstijl die ontstond uit de cross-over van de Amerikaanse soul, funk en jazz met de West-Afrikaanse highlife en de ritmes van de Yoruba, de Nigeriaanse stam waartoe Fela Kuti behoorde.
John Collins John Collins, die al sinds 1952 in Ghana leeft, kent als geen ander de ontwikkeling van de West-Afrikaanse muziek, waaraan hij heeft bijgedragen met zijn eigen Bokoor Band en vooral door de ontelbare opnamen die hij maakte in zijn Bokoor House in Accra. Een schuur met lemen muren, waarin Collins een studio had gebouwd voor sessies met Ghanese muzikanten. In 2011 werd de studio door het noodlot getroffen toen modder en water een groot deel van de archieven vernietigde en John Collins een noodkreet slaakte voor hulp aan de heropbouw van zijn levenswerk.

Over de activiteiten van John Collins als muzikant, bandleider, studio-eigenaar, schrijver en wetenschapper, leverde etnomusicoloog Fred Gales in 2004 een bijdrage aan het VPRO-programma De Wandelende Tak, waarin ook de highlife, de populaire muziek in Ghana, werd toegelicht.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 5 december 2005 met Fred Gales over John Collins’ Highlife.

Tijdens de presentatie van zijn boek Kalakuta Notes in 2009, nog steeds verkrijgbaar bij KIT Publishers in Amsterdam, was John Collins ook te gast in De Wandelende Tak op 18 april 2009. Samen met de Nederlandse muziekjournalist Stan Rijven, met wie hij al sinds 1981 samenwerkt, wist John Collins voor menige anekdote te zorgen uit zijn vriendschapsrelatie met Fela Kuti sinds 1972. Hoewel het nooit tot een hechte vriendschap kwam, want “Fela was een dramatische figuur die altijd theater speelde, ongeacht of hij nu op of naast het podium stond”.

Fela Kuti - Coffin for Head of StateDe titel van het boek is ontleend aan de naam van één van de gevangeniscellen waarin Fela Kuti was opgesloten in Lagos, nadat hij voor de zoveelste keer was opgepakt voor zijn kritiek op de Nigeriaanse autoriteiten. Van zijn medegevangenen kreeg hij te horen dat kalakuta zoveel als deugniet of schavuit betekent en voor Fela Kuti gold deze benaming ook voor de machthebbers in Nigeria die samen met de multinationals het land plunderden. Als grap besloot hij na zijn vrijlating de naam te gebruiken voor zijn eigen huis, waaraan hij het woord republiek toevoegde. Maar zijn Kalakuta Republic werd kort en klein geslagen na het verschijnen van zijn album Zombie, waarin Fela Kuti het Nigeriaanse leger fel op de korrel nam. Zelfs zijn moeder, die een belangrijke politica was, overleefde de aanval niet toen zij aan haar verwondingen bezweek en door Fela Kuti herdacht in zijn legendarische album Coffin for Head of State.

Fela Kuti, die misschien wel 350 keer in de gevangenis is beland, kreeg voortdurend af te rekenen met vernederingen omdat hij de corruptie wou bestrijden. Kalakuta was ook het symbool van die vernederingen toen men zijn fecaliën wou onderzoeken in de gevangenis, om te kijken of hij geen marihuana had gebruikt. Maar dat was naast zijn populariteit bij zijn medegevangene gerekend, die hun uitwerpselen met die van Fela vermengden. Het leverde achteraf het nummer Expensive Shit op, waarin Fela Kuti lachte met het dure laboratoriumonderzoek van zijn stoelgang die niets had opgeleverd.

Luister hier naar De Wandelende tak van 18 april 2009 met Stan Rijven en John Collins over Kalakuta Notes.

Fela Kuti mocht dan wel respect hebben afgedwongen met zijn verzet, maar voor Stan Rijven zijn er evenveel negatieve als positieve verhalen over deze politieke activist, die zelfs een partij had opgericht om aan de presidentsverkiezingen te kunnen deelnemen in 1979. “Ik herinner mij zijn concert in november 1983, in Paradiso, en ik schreef toen een kritische recensie, toen voor het podium zijn 27 vrouwen als gekooide luipaarden op handen en knieën twee tot drie uur lang op en neer moesten wiegen. Ik zeg niet dat hij een seksist was, maar hij was onderdrukkend en hij was ook erg jaloers op andere muzikanten.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: