Skip to content

19 september 2013

2

T van Titanic

Door Walter Slosse (1947-2016)

TempestOp zijn 35ste studio-album dat in 2012 verscheen, brengt Bob Dylan een schitterende ballade van de ondergang van de Titanic. Het album Tempest is genoemd naar de titel van de 14 minuten durende ballade met 45 coupletten. In de Volkskrant van 7 september 2012 werd Tempest terecht de allerbeste plaat van Bob Dylan genoemd, maar de Britse krant The Guardian deed er nog een schepje bovenop.

“Bob Dylan’s song about the Titanic makes you wish you’d been on board”, is nochtans een compliment dat niet strookt met de tragedie van de Titanic die door Dylan’s vertolking geen luisteraar onverschillig kan laten.

The ship was going under
The universe had opened wide
The roll was called up yonder
The angels turned aside

In schril contrast met de melancholie van Dylan’s ballade, maakte de Amerikaanse acteur en zanger Tim Heidecker een parodie op Tempest, die nochtans een goed chronologisch verslag brengt met foto’s van de Titanic en het scheepsdrama.

Op 10 oktober 2013 begint Bob Dylan aan een Europese toer, die hem op 30 en 31 oktober naar Amsterdam brengt en op 10 november naar Brussel.

!00 Jaar Titanic van Dirk Musschoot.Alle ogen van de media waren in 2012 gericht op de 100e verjaardag van de scheepsramp met de “onzinkbare” Titanic, die tijdens haar maidentrip in de nacht van 14 op 15 april 1912 tegen een ijsberg voer en enkele uren later op 4000 meter diepte in de Atlantische Oceaan lag. De Britse uitgever History Press herdenkt dit drama met berichten via Twitter. Via de account @TitanicRealTime is de tocht van uur tot uur te volgen en wordt de ramp volledig nagebootst. Ook de Vlaamse krant De Morgen volgt de tragische reis van de Titanic, met een bewerking van het boek Voices From The Titanic. Een reisverslag met indrukken van passagiers die al vanaf het vertrek “een slecht voorgevoel” hadden.

Deze memorabele scheepsramp laat al een eeuw lang veel inkt vloeien. Niet alleen over de oorzaak van het ongeluk, maar ook over de 2223 opvarenden van wie er 706 werden gered. Steeds duiken er nieuwe theorieën op  over de fatale aanvaring met de ijsberg. In Case Closed, een documentaire van National Geographic, die wordt uitgezonden op 15 april 2012, komt historicus Tim Maltin met een opmerkelijke verklaring voor de aanvaring. Die was het gevolg van atmosferische omstandigheden, waarbij door extreme koude lucht het licht wordt omgebogen en een valse horizon ontstaat. Dit fenomeen, dat abnormale refractie wordt genoemd, zorgde voor een luchtspiegeling en verklaart waarom de ijsberg opeens uit het niets opdook en de botsing onvermijdelijk was.

Er werd altijd aangenomen dat de ijsberg een scheur had gemaakt in de scheepsromp. Maar wetenschappelijk onderzoek van het gebruikte metaal voor de romp heeft uitgewezen dat de klinknagels van slechte kwaliteit waren. De ijsberg maakte geen scheur in de romp, maar schuurde langs de klinknagels, die een voor een los schoten en waardoor de stalen platen los kwamen en het zeewater vrij spel kreeg. Dit wordt o.m. toegelicht in Titanic, l’ultime scénario, een documentaire van Herlé Jouon, uitgezonden door door de Frans-Duitse cultuurzender ARTE. In dezelfde documentaire wordt ook bevestigd dat de Titanic in tweeën brak alvorens te zinken.

Ondertussen heeft in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast het Titanic Museum de deuren geopend. Het bevindt zich in de buurt van de voormalige scheepswerven waar het grootste passagiersschip ter wereld werd gebouwd. Het zes verdiepingen hoge gebouw ziet er uit als vier aaneengeklonken scheepsboegen. In het museum zijn diverse reconstructies te zien, zoals van de luxecabines op het eersteklassedek.

Er waren ook Belgen en Nederlanders op de Titanic en hun verhaal heeft de Vlaamse auteur Dirk Musschoot samengevat in zijn boek 100 Jaar Titanic.

Tien jaar geleden verscheen van Dirk Musschoot al het boek De Vlamingen op de Titanic, waarin hij het lot beschreef van 25 Vlamingen die aan boord van het gedoemde schip waren om hun geluk in de Nieuwe Wereld te beproeven. Het boek was toen aanleiding voor een tentoonstelling in de Gentse Sint-Pietersabdij waarbij werd stilgestaan bij het ongelijke lot van de Belgische passagiers en hun nabestaanden. Er was immers een grote maatschappelijke ongelijkheid tussen de Belgen op de Titanic. Zij hadden allemaal een zelfde doel, fortuin zoeken in Amerika. Maar de ene was een rijke Antwerpse diamanthandelaar en de andere een arme Oostendenaar die werkte in het eersteklasserestaurant van de Titanic.

Het hoofdstuk over de 24-jarige vaudeville-cabaretière Berthe de Villiers, geboren in 1887 in Elsene als Bertha Mayné, was op 1 februari 2001 het onderwerp van een aflevering van het VPRO-programma Urubicha. In deze bijdrage van Marianne Lange werd verteld hoe deze vrijgevochten jonge vrouw aan boord van de Titanic was verzeild. Bertha was in het voorjaar van 1912 een liefdesaffaire begonnen met de jonge Canadees Quigg Baxter, die zij had leren kennen tijdens een van haar optredens in Brussel of Parijs. Quigg was de zoon van een rijke weduwe die af en toe naar Europa kwam om spaarcenten af te halen bij Zwitserse en Franse banken.

Bertha Mayné alias Berthe de Villiers.

In het grootste geheim besloot Bertha samen met Quigg de overtocht naar Canada te maken en in te schepen op de Titanic in Cherbourg, waar ook Quigg’s moeder en zijn zus als eersteklaspassagiers waren aangekomen. Wat volgt is een spannend verhaal over de wijze waarop Bertha en Quigg elkaar zoveel mogelijk proberen te ontmoeten, in de hoop dat de moeder van Quigg snel zeeziek zou worden. Wat ook  gebeurde, zodat hun geheime ontmoetingen een stuk eenvoudiger werden. Tot het noodlot toesloeg in de fatale nacht van 15 april 1912 en Quigg moest toezien hoe zijn moeder, zijn zus en Bertha in een sloep naar beneden werden gelaten. Niet zonder zijn moeder en zus toe te roepen: “Dit is Bertha. Draag zorg voor haar.”

Luister hier naar Urubicha van 1 februari 2001 over de reis van Berthe de Villiers op de Titanic, samengesteld en gepresenteerd door Marianne Lange.

Het drama van Berthe de Villiers die haar minnaar op de zinkende Titanic verloor, is maar een van de vele anekdotes en verhalen die Dirk Musschoot in 2000 had gebundeld in zijn boek De Vlamingen op de Titanic. Van de 27 Belgen die meevoeren, overleefden slechts 7 de ramp. De meeste Vlamingen op de Titanic waren arme emigranten uit de streek tussen Aalst en Ninove. Het was dan ook niet toevallig dat Dirk Musschoot op 15 oktober 2011 zijn nieuwste boek over de Titanic in de gemeente Kerksken voorstelde. Een dorp dat zwaar werd getroffen door de scheepsramp. Tijdens de boekvoorstelling van 100 Jaar Titanic waren veel familieleden van de slachtoffers van de Titanic aanwezig.

Op 5 november 2011 was Dirk Musschoot te gast in het Radio 1 programma Interne Keuken om te vertellen over de verhalen van de Belgen en Nederlanders op de Titanic.

Al meer dan 25 jaar consulteert journalist en auteur Dirk Musschoot archieven en bronnen in binnen- en buitenland over de Belgische en Nederlandse passagiers op de Titanic. In 100 Jaar Titanic, uitgegeven bij Lannoo, heeft hij de verhalen gebundeld van 27 Belgen en 3 Nederlanders, met meer dan 300 unieke en vaak nooit gepubliceerde illustraties.

Nog steeds duiken nieuwe versies op van de oorzaak van de ramp met de Titanic. In 2010 verscheen een boek van Louise Patten, dochter van de tweede officier op de Titanic, waarin zijn een simpele verklaring gaf voor de ramp. De stuurman die op de fatale nacht het bevel kreeg naar rechts te draaien, stuurde naar links.

In 1996 publiceerde wijlen Edward P. De Groot, een boek over de Titanic dat gebaseerd was op een eerste uitgave n.a.v. 75 Jaar Titanic dat in 1987 snel uitverkocht was. Het boek bevat ook een groot aantal onbekende illustraties.

2 reacties Post a comment
  1. Rob Kamps
    Feb 18 2012

    De boeken van De Groot over met name de Titanic staan krom van het plagiaat en gestolen fotomateriaal. ‘The Ship That Stool Still’ van wijlen zijn vriend Leslie Reade werd mede door mijn toedoen op 19 december 1995 na een smaadproces in Engeland verboden. Van de intimidatie-, plagiaat- en jarenlange stalkingpraktijken door De Groot (de laatste vooral ’s nachts) heb ik een nauwgezet dossier bijgehouden.

    Deze hypocriet van jewelste en pathologische leugenaar was geenszins in staat om stuur- van bakboord te onderscheiden, maar beschuldigde wèl de verdedigers van de Californian van leugens en incompetentie. En dat alles om de hielen te kunnen blijven likken van de Amerikaan Walter Lord, auteur van onder andere ‘A Night to Remember’. Dit boek uit 1955 werd in 1958 verfilmd. In beide werken wordt de Californian geportretteerd als het schip aan de horizon dat tijdens de ondergang van de Titanic geen hulp wenste te bieden. Haar kapitein Lord werd door Walter Lord (géén familie), Leslie Reade en De Groot gebrandmerkt als dé man die 1500 mensen willen en wetens liet verdrinken. Leslie Harrison, navigatie-deskundige bij uitstek (hij leerde RAF-piloten in 1940 hoe ze moesten navigeren) en verdediger van de Californian, werd door De Groot c.s. als een incompetente leugenaar neergezet. Ik heb jarenlang met deze bijzonder integere en deskundige man samengewerkt. Voornamelijk om gezichtsverlies te voorkomen – Walter Lord werd en wordt helaas nog steeds beschouwd als ‘de peetvader van alle schrijvers over de Titanic’ – en om financiële redenen (het boek ‘A Night to Remember’ werd wereldwijd meer dan honderd miljoen keer verkocht), weigerde auteur Lord zijn mening over de Californian te herzien.

    In 2008 verscheen ‘Titanic Scandal – The Trial of the Mount Temple’ van Senan Molony. Het schip dat de Titanic die nacht in de steek liet bleek niet de Californian te zijn geweest (kon het ook niet geweest zijn vanwege de afstand van 22.8 mijl), maar de Mount Temple, afkomstig uit Antwerpen. Nota bene drie emigranten uit Den Haag op weg naar Canada zagen vanaf het bovendek van de Mount Temple de Titanic op vijf mijl afstand met hun eigen ogen vergaan. Willem Keurvorst stapte in Canada tweemaal naar de krant, maar zijn verhaal werd door de Amerikaanse onderzoekscommissie genegeerd. Veel stuurlui en bemanningsleden verlieten in Halifax uit protest het schip en wensten niet meer onder gezagvoerder Moore te dienen.

    De Groot heeft deze ontwikkelingen volkomen genegeerd om de ‘heiligenstatus’ van Walter Lord niet in gevaar te brengen.

    ‘Titanic – De Ware Verhalen’? Kul! De man heeft echt niets bijgedragen aan de werkelijkheid. Enkel tweestrijd gezaaid door de boel moedwillig te verdraaien, liegen dus. Het ergert mij mateloos dat zijn recente boek de hemel wordt ingeprezen.

    Mijn eigen archief over deze kwestie is gigantisch!

    Rob Kamps
    Auteur ‘Titanic and the Californian, The State Versus Lord, Condemned by Coincidence’ (2007)

    Beantwoorden
  2. Terug gelezen en in mijn map opgeborgen voor Vedran later.

    Ik vind het zo een triestig verhaal. Ik kan mij zo inbeelden, je vertrekt met zoveel hoop en dan het noodlot.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: