Skip to content

14 juni 2013

B van Baraná

Door Walter Slosse (1947-2016)

BaranaBaraná is het Turkse woord voor samenkomst en werd in 2002 de naam van het muziekproject van de Nederlandse klarinettist Steven Kamperman (1970) en de Turkse musicus Behsat Üvez (1959), die voor een schitterende wisselwerking wisten te zorgen tussen de Turkse traditie en de westerse geïmproviseerde muziek. Aan de intense samenwerking tijdens de voorbije tien jaar kwam op 22 februari 2013 abrupt een einde met het overlijden van Behsat Üvez, die naast zanger en sazspeler, ook een talentvol percussionist was.In zijn afscheidstoespraak op 27 februari 2013 in de Oosterpoort in Groningen, haalde Steven Kamperman de herinnering op aan de toomloze energie van Behsat Üvez over wiens vader ooit had gezegd dat “als je achter vijf konijnen aan rent, je er geen enkel vangt”. Tijdens een gesprek in het VPRO-programma De Wandelende Tak op 21 februari 2005 had Behsat Üvez dit Turkse gezegde eerder bevestigd, eraan toevoegend dat “hij nog steeds bezig was een zesde of zevende konijn te vinden”.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 21 februari 2005 over Baraná & Co, met Steven Kamperman en Behsat Üvez.

Steven Kamperman & Behsat UvezBaraná & Co beleefde zijn première tijdens de Music Meeting in Nijmegen in 2002 als gevolg van een compositie-opdracht aan Behsat Üvez, die al geruime tijd in Nederland woonde. Hoewel een groot liefhebber van de Turkse traditionele muziek, waarover hij met veel nostalgie sprak, wou hij toch “zijn horizon verruimen” en ging de uitdaging aan om samen te spelen met Nederlandse jazzmusici. Niet alleen met rietblazer Steven Kamperman, maar ook met cellist Ernst Reijseger, één van de gastmusici in Baraná. Volgens Behsat Üvez moest de wisselwerking tussen Turkse en westerse geïmproviseerde muziek “iets meer dan knippen en plakken zijn” en was Steven Kamperman zich wel bewust van het feit dat “je het risico liep van met je Hollandse klompen te baggeren  in de subtiele muziektraditie van Turkije”.

Gedichten Yunus EmreNaast het experimentele karakter van Baraná, gaven Steven Kamperman en Behsat Üvez ook veel aandacht aan de ingetogenheid van de Turkse poëzie, met als koploper de middeleeuwse soefi-dichter Yunuz Emre. Hij was een mysticus en dichter die leefde van 1240 tot 1320 en wiens poëzie nog altijd zeer populair is in Turkije. Door de UNESCO werd 1991 tot het Yunus Emre Jaar uitgeroepen en werden zijn mystieke gedichten over de hele wereld vertaald. Veel van zijn gedichten gaan over vervreemding en heimwee, maar vooral over de liefde “die elke mens in zichzelf moet vinden”. In de diepere betekenis van het soefisme betekent die vervreemding niets anders dan onthechting.

Mijn tong vertelt mijn oog weent,
Mijn binnenste brandt voor hen die zijn vervreemd,
Alsof ik als een ster aan de hemel sta
Om zo, vervreemd tot mezelf te komen.

Er is een vreemdeling gestorven zeggen ze,
Na drie dagen horen ze ervan,
En wassen hem met koud water
Om zo vervreemd tot jezelf te komen.

O Emres Yunus, jij miserabele,
Voor jouw smart is er geen oplossing,
Al trek je van stad tot stad
Om zo vervreemd tot jezelf te komen.

Modes et MaqamsVan Baraná verschenen meerdere CD’s, zoals Gül ve Bülbül (De Roos en de Nachtegaal) die werd toegelicht door Steven Kamperman in De Wandelende Tak van 8 december 2007. Steeds op zoek naar nieuwe uitdagingen, wist Steven Kamperman vaak buitenlandse musici warm te maken voor nieuwe projecten met Baraná, zoals de Franse virtuoos op de draailier, Valentin Clastrier en de Italiaanse percussionist Carlo Rizzo met wie hij op zoek ging naar Turkse invloeden in de Europese muziek.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 8 december 2007 met Steven Kamperman over de nieuwe CD’s van Baraná.

Het laatste project van Baraná was Elektro Shaman, waarin Behsat Üvez zich verdiepte in de kracht van het sjamanisme. In een interview met Charlie Crooijmans voor MixedWorldMusic, kort voor zijn overlijden, noemde Behsat Üvez zichzelf een hayyam, een levensgenieter.

Elektro Shaman“Vorig jaar werd ontdekt dat ik ongeneeslijk ziek ben. Daarna heb ik wel zelf ontdekt dat de thema’s van Baraná altijd over de dood en het leven gaan. Dat was verrassend en een klein beetje confronterend. Maar achteraf blijkt dat ik na zoveel ervaring veel verder ben en ik me echt gelukkig prijs dat ik kan musiceren. In Elektro Shaman ben ik zelf de sjamaan, op zoek naar een andere Behsat, door mijn stem op een andere manier te gebruiken. Het is ontzettend boeiend. We hebben vorig jaar in De Regentes ons Sarap/Wine-repertoire gespeeld. Het project ging over leven en dood, actuele thema’s, hemel en aarde, en liefde. Het was nét na de ontdekking van mijn ziekte. Toen zei programmeur Saskia Törnqvist dat ik geen lezing hoefde te geven. Maar ik moest het gewoon doen en ik heb het met groot plezier gedaan. Ik ontdekte plotseling dat ik hayyam (muzikant/levensgenieter) was. En dat is een beetje de kracht van de thema’s en de muziek die mij een bepaalde richting kan geven.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: