Skip to content

5 november 2012

F van Flanders Fields

Door Walter Slosse (1947-2016)

In Ieper werd Ypres Salient voorgesteld, een toeristische autoroute waarvan de naam is ontleend aan het front van de Ieperboog en die voert langs de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog. De kaart is te verkrijgen bij de toeristische dienst van Ieper en is ook online te bestellen. De autoroute zelf is te volgen via speciale zeshoekige borden. Er wordt ook een applicatie voor smartphones ontwikkeld. Samen met de nieuwe autoroute werd ook een nieuwe website over de Groote Oorlog voorgesteld. Tijdens de herdenking tussen 2014 en 2018 worden 500.000 bezoekers per jaar verwacht.

Deze maand werd in de Ieperse Lakenhallen het vernieuwde In Flanders Fields Museum heropend. Het museum schenkt veel aandacht aan het landschap in de Westhoek als laatste getuige van de de Eerste Wereldoorlog. Tijdens deze vier jaar lange oorlog, waaraan een einde kwam op 11 november 1918, vielen alleen al op Belgisch grondgebied 600.000 doden. Soldaten uit vijf continenten en uit meer dan vijftig verschillende landen en culturen werden ingezet in een volslagen zinloos conflict. Met het oog op de herdenking in 2014, heeft de VRT een fictiereeks in voorbereiding over een Gentse familie die probeert te overleven tijdens de Eerste Wereldoorlog. Met de flamingantische titel In Vlaamse Velden, wordt de serie vanaf het einde van 2013 op het scherm verwacht.

Alles laat veronderstellen dat meer films en documentaires deze herdenking zullen begeleiden, zoals Steven Spielberg al deed in 2011 met War Horse. Een sentimentele film over een jonge Engelsman die hoopt zijn paard terug te vinden dat aan de cavalerie is verkocht. Ook klassiekers, zoals Paths of Glory van Stanley Kubrick uit 1957, mogen in de herdenking niet ontbreken. Zonder de literatuur niet te vergeten, want geen boek als Van het westelijk front geen nieuws van Erich Maria Remarque heeft zo aangrijpend de wreedheid van de oorlog beschreven.

Vanaf Homerus heeft het slagveld mensen ertoe bewogen te dichten over de heldenmoed en gruwelen van de strijd, maar niet één conflict heeft zoveel poëzie opgeleverd als de Eerste Wereldoorlog. Het lijkt wel, of op de slagvelden van La Grande Guerre alleen klaprozen en gedichten wilden groeien. De Engelse overheid stuurde zelfs bewust nationalistische dichters naar het slagveld, in de hoop dat deze met hun poëzie vrijwilligers zouden lokken. Eenmaal gearriveerd in Noord-Frankrijk of West-Vlaanderen werden de dichters ruw uit hun dromen en holle frasen over trots, eer en vaderlandsliefde gewekt. In 2004 stelde Wouter Pleijsier een selectie samen van de poëzie van de War Poets in VPRO-programma Urubicha, met voordacht van o.a. Siegfried Sassoon.

Luister hier naar de War Poets in Urubicha van 24 juni 2004, gepresenteerd door Marianne Lange.

Naast het In Flanders Fields Museum in Ieper, dat de oorlogsgeschiedenis als basis gebruikt voor een vredesdialoog, is er in Poperinge het Talbot House. Tijdens de Eerste Wereldoorlog maakte het Britse leger zich meester van het rustige en kleine Poperinge om er zijn manschappen onder te brengen. In 1915 opende aalmoezenier Philip Clayton een soldatenhuis. De grote burgerwoning van de familie Coevoet werd omgetoverd tot Every Man’s Club, waar alle soldaten welkom waren, zonder onderscheid van rang. Op voorstel van kolonel Reginald May, en niettegenstaande het protest van hoofdlegeraalmoezenier Neville Talbot, werd het huis Talbot House genoemd. Deze naam herdenkt Gilbert Talbot, Neville’s jongere broer, die sneuvelde op 30 juli 1915. Als levende herinnering is het Talbot House tot op de dag van vandaag een museum en is er tevens een internationaal museum voor vrede en verbroedering in gehuisvest.

Luister hier naar een bijdrage van Dorry Engelmann over het Talbot House in Urubicha van 11 november 2004, gepresenteerd door Marianne Lange.

In de Westhoek van Vlaanderen gebeurde er op kerstavond aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog iets onvoorstelbaars. Het was er kortstondig vrede! Het nieuws van dit kerstbestand verspreidde zich als een lopend vuurtje door de loopgraven. Op diverse plaatsen langs het westelijk front begonnen de Fritzen voorzichtig toenaderingspogingen te zoeken tot de Tommies. Er klonken kerstliederen en in de duisternis schenen lichtjes van kaarsjes uit kerstboompjes. Nadat eerst de lichamen van de doden in niemandsland werden begraven, wisselden de strijdende partijen onderling geschenken en lekkernijen uit, vergezeld van een kwinkslag en een lied. Er werd zelfs hier en daar gevoetbald. Een algemene verbroedering vond plaats. Op sommige plaatsen duurde het bestand maar even, één uur, één dag; in andere gevallen vele dagen, net zolang tot één van de eenheden in de frontlijn werd vervangen of tot de hogere legerleiding er een einde aan maakte.

Luister hier naar het Kerstbestand van 1914, een programma van Dorry Engelmann voor Urubicha van 21 december 2005, gepresenteerd door Marianne Lange.

Dit waargebeurde kerstbestand is het onderwerp van de film Joyeux Noël uit 2005 van Christian Carion.

In 2000 publiceerde Geert Spillebeen zijn roman Age 14 (uitgeverij Averbode). Een verhaal over de jongste soldaat die sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op 12-jarige leeftijd meldde de Ierse Patrick Condon zich vrijwillig bij het Britse leger. Om soldaat te worden moest je 18 zijn. Zolang kon Patrick niet wachten. Hij zou zich daarom gaan aanmelden in Clonmel op de grens van het graafschap Tipperary voor het Militia Battalion onder de naam en leeftijd van zijn oudere broer, John. Nog geen 14 jaar was John Condon toen hij stikte bij een Duitse gasaanval aan het westfront vlakbij Ieper. Dorry Engelmann schetste het korte leven van Private John Condon.

Luister hier naar Urubicha van 8 april 2004, met een bijdrage van Dorry Engelmann over John Condon, gepresenteerd door Marianne Lange.

In Vlaanderens velden bloeien de klaprozen
tussen de kruisen, rij aan rij,
die onze plaats aanwijzen. En aan de hemel
blijven de leeuweriken vliegen en dapper kwelen,
tussen ’t geschut beneden nauwelijks te horen.
Wij zijn de Doden. Enkele dagen geleden nog
leefden we, voelden de ochtendstond,
zagen de gloed van de avondzon, beminden en werden bemind
en nu liggen wij, gevelden,
In Vlaanderens velden.

Het bekendste gedicht uit de Eerste Wereldoorlog is misschien wel In Flanders Fields van John McCrae. Het is aan dit gedicht te danken, dat de doden van de Grote Oorlog tot op de dag van vandaag met klaprozen worden herdacht. John McCrae was niet de enige bekende Engelse oorlogsdichter. Een hele nieuwe generatie van dichters kwam in de loopgraven tot wasdom, dichters die later bekend zouden worden als The War Poets.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: