Skip to content

5 september 2012

M van Merengue

Door Walter Slosse (1947-2016)

In 1985 zorgde de Dominicaanse zanger Carlos Alfredo voor een hit met zijn Merengue con Opera, waarin hij het opzwepende dansritme van de merengue gebruikte voor de vertolking van enkele populaire aria’s uit de geschiedenis van de opera. Het nummer was ook te horen in een driedelige serie van het VPRO-programma De Wandelende Tak in 1986 met een muzikaal reisverslag van de Nederlandse saxofonist Bart Boyeng (Bart Gruson). In drie programma’s liet hij opnamen horen van de merengue, de nationale muziek van de Dominicaanse Republiek. Bart Boyeng richtte in de jaren ’80 ook een eigen orkest op, Cita con el Pasado, dat veel bijval oogstte met de uitvoering van de merengue in Nederland.

Met opnamen van concerten, archieven en plaatselijke radiostations, schetste Bart Boyeng een beeld van de bloeitijd van de merengue, toen in de jaren ’50 vooral de accordeon werd gebruikt. Deze muziekstijl werd de merengue ripiao genoemd, afgeleid van het woord ripiar, dat scheuren betekent en verwijst naar de wijze waarop de accordeon wordt bespeeld. Later werd aan de basisbezetting van trom, rasp en accordeon ook de saxofoon toegevoegd.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 20 februari 1986 met deel 1 van de Dominicaanse merengue.

De inhoud van de teksten van de merengue is vaak ontleend aan historische gebeurtenissen. Een voorbeeld daarvan is de nog altijd actuele tekst van een merengue die werd geschreven in 1919 en die handelt over de eerste Amerikaanse inval in de Dominicaanse republiek. Tijdens zijn reis ontmoette Bart Boyeng de toen 86-jarige accordeonist Don Rafael Almonte, die meer over deze merengue vertelde, gevolgd door de actuele versie door de zanger Cieguito de Nagua tijdens een liveconcert in Santiago in 1985.

Hoewel de merengue over het hele Caraïbische gebied is verspreid, is er slechts één authentieke merengue en dat is de Dominicaanse, die zich steeds verder heeft ontwikkeld. De Dominicaanse merengue is nauw verbonden met de onafhankelijkheidsstrijd van het land. Ontstaan tijdens de Haïtiaanse bezetting in het begin van de 19e eeuw, werd de merengue de voornaamste culturele uitdrukkingsvorm van het nationale onafhankelijkheidsstreven.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 20 maart 1986 met deel 2 van de Dominicaanse merengue.

De klassieke vorm van de merengue is tweemaal acht maten. Gevolgd door de jaleo die bestaat uit groepen van vier maten, waarvan de eerste twee een dominantfunctie hebben, en de de twee volgende een tonicafunctie. Die jaleo maakt van de merengue de typische Dominicaanse merengue. Een andere vaak gehanteerde merenguevorm in de Dominicaanse republiek is die waarin alleen de jalaeo wordt gebruikt, zoals door het Trio Reynoso.

Omdat uitzonderingen altijd de regel bevestigen, zijn er ook in de merengue uitzonderingen. Zoals het afwijkende ritme dat ontstond in de 19e eeuw in het noordwestelijke dorpje Juangómez en dat ritmo juangomero wordt genoemd. Na de inval van de Amerikanen in 1917 kreeg dit ritme de huidige naam bambiche, een verbastering van Palm Beach, de naam die door de Amerikanen aan dit ritme werd gegeven. Dit ritme was bijzonder geliefd bij de Amerikaanse soldaten, omdat het tempo lager lag dan dat van de merengue. Zodat zij ook niet over hun benen moesten struikelen bij het dansen.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 17 april 1986 met deel 3 van de Dominicaanse merengue.

De merengue behoorde vanaf de jaren ’20 ook tot het repertoire van de grote salonorkesten, naast contradanzas en bolero’s. De definitieve doorbraak van de orkestmerengue vond plaats in de jaren ’30 met de machtsgreep van Trujillo. Afkomstig uit het gewone volk, zorgde deze dictator voor de verspreiding de merengue in de salons van de burgerij.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: