Skip to content

8 februari 2012

1

A van Arabi

Door Walter Slosse (1947-2016)

Op 14 en 15 februari 2012 is het El Arabi Ensemble en de Spaanse musicus Eduardo Paniagua te gast in BOZAR in Brussel en het Zuiderpershuis in Antwerpen met een programma van Arabo-Andalusische muziek. De concerten zijn een onderdeel van het project Andalussyat dat werd bedacht door het Nomadisch Kunstencentrum Moussem in Berchem. Moussem brengt cultuur uit de Maghreblanden en het Midden-Oosten naar diverse Vlaamse podia. Het thema van de derde aflevering van Andalussyat is begeerte en hartstocht die als een rode draad door de muziek en poëzie loopt van het Moorse Spanje.

De Arabo-Andalusische muziek vond immers haar oorsprong in Al-Andalus, zoals het zuiden van Spanje werd genoemd door de Arabieren die er leefden vanaf het begin van de 8e tot het einde van de 15e eeuw. Met de val van Granada in 1492 kwam een eind aan deze Moorse overheersing en zijn de resten van de hofmuziek van de sultans tot op vandaag bewaard gebleven in de klassieke muziek van Noord-Afrika. De Spaanse musicoloog en musicus Eduardo Paniagua heeft veel onderzoek verricht naar de ontwikkeling van de Arabo-Andalusische muziek en ook naar de wisselwerking met de Spaanse muziek uit de Middeleeuwen en Renaissance.

De in 1952 in Madrid geboren Eduardo Paniagua is niet alleen een deskundige op het gebied van de Spaanse middeleeuwse muziek, maar ging zich ook verdiepen in de Arabo-Andalusische muziek die tenslotte deel uitmaakt van het Spaanse erfgoed. In 1994 stichtte hij de groep Música Antigua waarmee hij de opnamen realiseerde van de Cantigas de Santa Maria, een werk uit de tijd van de vreedzame coëxistentie tussen moslims, joden en christenen in het middeleeuwse Spanje. In hetzelfde jaar zorgde hij samen met de Marokkaanse ud-speler Omar Metioui voor de oprichting van het Ibn Báya Ensemble. Hij werkte vaker samen met de Marokkaanse zanger Mohammed El-Arabi Serghini met wie hij vandaag nog altijd optreedt in het El Arabi Ensemble.

In 2003 was de Marokkaanse ud-speler Omar Metioui onderwerp van een uitzending in het VPRO-programma De Wandelende Tak, waarin de arabiste Anne van Oostrum toelichting verstrekte over de liefdespoëzie in de Arabo-Andalusische muziek. Deze muziek bestaat uit een stelsel van 11 nouba’s, die de echo zijn van het Moorse muzikale verleden in Andalusië. Een nouba is een suite met een afwisseling van vocale en instrumentale gedeelten. Omar Metioui legde zich toe op de muzikale notatie van de nouba’s, die niet eerder waren vastgelegd in handschriften, zoals dat wel het geval was met de poëzie.

Het lot is je tot op heden niet slecht gezind
Jouw aanbedene is niet hevig verliefd
Maar ze heeft jou ook niet de rug toegekeerd
Al is het vuur van het verlangen in je hart aangewakkerd
Geduld is je enige metgezel.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 13 oktober 2003 met Omar Metiuoi, toegelicht door Anne van Oostrum.

In Andalussyat, het project van Moussem gewijd aan de Arabisch-Andalusische muziek, brengen Eduardo Paniagua en het El Arabi Ensemble de vurige poëzie van prinses Wallada en Ibn Zaydún onder de aandacht. Zij waren de twee meest belangrijke dichters uit de gouden periode van de islamitische beschaving tussen de 8e en 13e eeuw. Daarnaast zorgen de hedendaagse dichters Mohammed Bennis en Maram Al-Masri voor de vertolking van eigen werk, dat geënt is op die oude Arabische poëzie.

Wallada bint al-Mustakfi (1001-1080) was een prinses die door haar literaire en vooral poëtische talent het vrouwelijke tweederangsleven kon omzeilen. Zelfs Ibn Zaydún (1003-1071), een vooraanstaand figuur aan de hoven van Cordoba en Sevilla, was zodanig onder de indruk van Wallada’s talent, dat hij voor haar de meest smachtende liefdesgedichten schreef.

De rol van Wallada doet denken aan die van de qayna, de geëmancipeerde zangslavin uit de pre-islamitische tijd waarover Anne van Oostrum ook een bijdrage leverde in De Wandelende Tak van 5 juni 2006 en te raadplegen bij de Q van Qayna.

Dinsdag 14 februari 2012 treedt het El Arabi Ensemble op in BOZAR (Paleis voor Schone Kunsten) in Brussel en op woensdag 15 februari 2012 in het Wereldculturencentrum Zuiderpershuis in Antwerpen. Raadpleeg de webstek van beide zalen voor meer informatie.

Arabo-Andalusische muziek en Arabische liefdespoëzie is te vinden bij PNEUMA, het label van Eduardo Paniagua met o.m. opnamen van zijn ensembles Música Antigua en Ibn Báya.

Jouw afwezigheid versterkte mijn verlangen naar jou
Slaap verliet mijn oogleden
Mijn lichaam verzwakte tot het wegkwijnde van liefde
Ik zag de ongeëvenaarde schoonheid die mijn gedachten in brand zette
Mijn oog en hart hebben mij geketend
Samen houden ze mij in hun greep.

1 reactie Post a comment
  1. Feb 9 2012

    De samensteller van het poëzieprogramma, de in Brussel levende Marokkaanse dichter Taha Adnan, ontving onlangs een prestigieuze prijs voor zijn werk. http://www.facebook.com/TahaAdnan

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: