Skip to content

29 januari 2012

2

P van Persona (non grata)

Door Walter Slosse (1947-2016)

Persona non grata is de titel van een boek en een film dat het levensverhaal vertelt van de in 1934 geboren Frans Wuytack die in 2000 terugkeerde naar Venezuela waar hij dertig jaar lang was verbannen. Wuytack werd een eerste keer in 1970 het land uitgezet nadat hij vanaf 1966 als priester-arbeider in krottenwijken had gewerkt. Als aanhanger van de bevrijdingstheologie nam hij deel aan de oprichting van arbeidersraden, volksvergaderingen en vrouwenverzet. In 1973 verwierf hij veel bekendheid in Vlaanderen als aanvoerder van de wilde havenstakingen in Gent en Antwerpen, en in hetzelfde jaar besloot hij zich bij de Venezolaanse guerrillabeweging aan te sluiten. Over zijn revolutionaire inzichten sprak Frans Wuytack in 1978 uitvoerig met Walter Slosse in het VPRO-programma Radio Vrij België.

Het door EPO in 2007 uitgegeven boek Persona non grata werd geschreven door zijn twee oudste dochters Maya en Serena Wuytack. Het is een mengvorm van een biografie, kunstboek, poëziebundel en filosofisch manifest. Maar Persona non grata is ook de titel van de documentaire film uit 2009 die zijn zoon Fabio Wuytack maakte van de aangrijpende terugkeer van zijn vader naar Venezuela, waar hij enthousiast werd ontvangen. Samen bezochten zij de krottenwijken waar de rebelse priester van weleer een sociale en culturele volksrevolte had ontketend.

De revolutionaire activiteiten van Frans Wuytack waren voor de kerk al snel aanleiding om deze “rode” priester in 1972 in de ban te slaan en zijn priesterambt af te nemen. In een interview met De Nieuwe Gazet in 1973 zei hij daarover: “Priester? Ik ben een gelovig mens. Ik heb er nooit aan gehouden de naam priester te voeren. Zijt ge schoolmeester, zijt ge priester, dat is toch belachelijk poesjenellenspel. Ik sta vrij als mens, heb met de priesterkaste niets te maken, en neem mijn verantwoordelijkheid ten opzichte van de klasse waartoe ik behoor, de arbeiders.”

Dit citaat is ook vermeld in De Dokstaking 1973, dat een nauwkeurige beschrijving bevat van de wilde havenstaking die op 5 april 1973 in Gent was begonnen en een dag later naar Antwerpen zou overslaan. Het boek werd geschreven door luitenant-kolonel Van Geet van de voormalige Rijkswacht, voor wie Frans Wuytack de ongrijpbare volksmenner was die de havenarbeiders wist te motiveren om de staking twee maanden vol te houden. Het was niet alleen een staking voor loonsverhoging, maar ook een staking tegen de macht van de vakbonden die deze stakingsactie niet wilden erkennen.

Een kolfje naar de hand van Frans Wuytack die met zijn ervaring als verzetsstrijder de havenarbeiders wist warm te maken voor een spontane revolutie. Zeer tegen de zin van de andere linkse bewegingen, zoals de marxisten-leninisten (maoïsten) die vinden dat het spontaneïsme (*) een gevaar is voor de klassenstrijd. In het interview uit 1978 in Radio Vrij België herhaalde Frans Wuytack nog eens volmondig zijn geloof in het spontaneïsme, omdat het voortkomt uit de gelijktijdigheid van een aantal factoren die er voor zorgen dat het volk in opstand komt. Eigenlijk zijn de Arabische revolutie en de Occupy Movement daar actuele voorbeelden van.

Luister hier naar Radio Vrij België van 6 maart 1978 met deel 1 van het interview met Frans Wuytack.

Nadat hij zich bij de Venezolaanse rebellen had aangesloten werd Frans Wuytack in 1974 gevangen genomen en het land uitgezet. Een jaar later was hij actief in het verzet tegen de Spaanse dictator Franco, om in 1979 eindelijk rust te vinden nabij de marmergroeven van het Italiaanse Carrara waar hij als beeldhouwer met zijn vrouw ging wonen. Frans Wuytack volgde immers diverse kunstopleidingen en is tot vandaag actief als beeldhouwer. Een overzicht van zijn werk was nog te zien in 2008 tijdens het Gentse Machariusproject. Hij is niet alleen beeldhouwer, maar schrijft ook toneelteksten en poëzie waarin hij zijn visie geeft op de toekomst. Zo sprak hij in het tweede deel van het interview uit 1978 over zijn geloof in het ontstaan van een “kosmische” mens.

“Wij gaan naar een kosmische mens. Als we spreken over gelijktijdigheid spreken we over kosmos. We spreken vaak over lotsverbondenheid, maar alleen in bepaalde afzonderlijke concrete situaties. Pas als alles gaat samenvallen, gaat er iets veranderen en kan een nieuwe maatschappij ontstaan. Want tot nu toe hebben we vals spel gespeeld en onze lotsverbondenheid alleen maar toegepast op individuele gevallen en niet op het geheel.”

Luister hier naar Radio Vrij België van 13 maart 1978 met deel 2 van het interview met Frans Wuytack.

Na zijn verblijf in Italië stak in 1984 het revolutionaire virus weer de kop op bij Frans Wuytack en vertrok hij met zijn gezin naar Costa Rica waar hij een illegale vakbond van koffieplukkers oprichtte. Maar terzelfdertijd stichtte hij ook een kunstenaarscollectief met enkele kunstschilders, schrijvers en dichters uit Costa Rica. In de jaren ’90 nam hij ook deel aan vredesacties, zoals in Bagdad, waar hij tijdens de Golfoorlog van 1990 deelnam aan een “levend schild” van vredesactivisten. In 1993 nog eens overgedaan tijdens de oorlog in Bosnië.

(*) Het spontaneïsme is de verzamelnaam voor verschillende politieke stromingen, gekarakteriseerd door het feit dat ze “de stroom volgen”. De spontane stromingen in de kapitalistische maatschappij worden gedomineerd door de burgerlijke en kleinburgerlijke ideologie. Het spontaneïsme duikt vooral op onder de vorm van reformistische stromingen, die zich soms hevig kanten tegen de kwalen van de kapitalistische maatschappij, zonder de economische en politieke fundamenten in vraag te stellen. Wij verzetten ons tegen alle spontaneïstische stromingen. Een communistisch standpunt vereist een hoge graad van bewustzijn bij de uitwerking van theoretische, politieke en organisatorische stellingen. (Uit het verslag van het Vijfde Congres in 1995 van de marxistisch-leninistische Partij van de Arbeid.)

2 reacties Post a comment
  1. Fred Gales
    Jan 30 2012

    Beste Walter,

    goed dat je de aandacht vestigt op mensen die zich durfden en durven uitspreken.

    groetjes

    Fred Gales

    Beantwoorden
  2. Mieke vervoort
    Feb 1 2012

    Dag Walter, zo tof dat je hier ook een programma over hebt gemaakt! Je hield wel -zoals je het kan noemen- een vinger aan de pols èn het blijft actueel zeker in deze tijd!
    Knap werk!
    Mieke

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: