Skip to content

21 januari 2012

1

A van Auschwitz

Door Walter Slosse (1947-2016)

Op dinsdag 24 januari 2012 wordt de documentaire Album(s) d’Auschwitz uitgezonden door France 2. Eerder zorgde het Franse weekblad Télérama op zijn webstek telerama.fr  voor een avant-première. Het is een uniek document omdat het bestaat uit een compilatie van foto’s die werden gemaakt door SS-officieren in het uitroeiingskamp Auschwitz-Birkenau. De documentaire uit 2011 van William Karel en Blanche Finger, die gebruik maakten van twee fotoalbums, laat  het dagelijkse leven zien in 1944 toen honderdduizenden mannen, vrouwen en kinderen naar de gaskamers werden gedreven.  

Het eerste album werd al gepubliceerd in 1980 onder de titel het Auschwitz Album en bevat foto’s van de aankomst en selectie van Hongaarse Joden in mei 1944. Het album bevat 193 foto’s die werden gemaakt door SS-officier Bernhardt Walter, die het hoofd was van het fotolaboratorium van Auschwitz. Na de bevrijding werd het fotoalbum teruggevonden door de Hongaarse Lili Jacob, die de Holocaust had overleefd en zichzelf kon identificeren op één van de foto’s. Het hele verhaal is te lezen op een pagina van het United States Holocaust Memorial Museum.

Lange tijd werd weinig aandacht geschonken aan het fotoalbum dat Lili Jacob had bewaard, tot nazi-jager Serge Klarsfeld haar in 1980 kon overtuigen het album aan Yad Vashem te schenken, het World Center for Holocaust Research in Jeruzalem. De Klarsfeld Foundation zorgde voor een eerste publicatie van het Auschwitz Album en in 1999 werden alle foto’s in Yad Vashem gedigitaliseerd. Een aantal van de originele foto’s ontbreken en men vermoedt dat die door Lili Jacob zijn weggegeven aan andere overlevenden.

Naast het album van Lili Jacob, konden William Karel en Blanche Finger een beroep doen op een album dat wordt bewaard in het United States Holocaust Memorial Museum. Dit album bevat foto’s van het dagelijkse leven in het kamp. Er zijn geen foto’s van de slachtoffers, maar wel van de daders. Zo zijn er officieren, bewakers en vrouwelijke SS-medewerkers uit Auschwitz te zien terwijl ze zich ontspannen in het  recreatieoord Solahütte op ongeveer 30 km van het vernietigingskamp. Op één van die foto’s is te zien hoe het kamppersoneel zich weet te vermaken bij het accordeonspel van een officier. Deze foto’s zijn afkomstig uit een album met het opschrift “Auschwitz 21.6.1944” en behoorde toe aan SS-Obersturmführer Karl Höcker, de rechterhand van Richard Baer, de commandant van Auschwitz.

Het bestaan van dit album was volledig onbekend, tot in 2006 het United States Holocaust Memorial Museum een brief ontving van een gepensioneerd Amerikaanse officier, die al sinds 1946 in het bezit was van dit album. Hij had het in dat jaar gevonden in een verlaten appartement in Frankfurt en mee naar huis genomen. In 2007 overhandigde hij het album aan het museum, op voorwaarde dat hij anoniem zou blijven.

Op 11 maart 2011 publiceerde Walter Slosse’s Alfabet de V van Vrouwenorkest, gewijd aan een uitzending van de VPRO met Fania Fénelon die ontsnapte aan de vernietiging omdat zij ingelijfd was in het vrouwenorkest van het kamp. Door toeval zijn sommige overlevenden kunnen ontsnappen aan de massamoord omdat zij muziek konden spelen, want de SS hield van muziek. Fania Fénelon was pianiste en cabaretzangeres in Parijs, toen zij in 1944 werd gedeporteerd naar Auschwitz. In haar boek Sursis pour l’Orchestre, beschrijft zij hoe zij soms om 3 uur ‘s nachts werd wakker gemaakt door de kampchef om voor hem een aria uit Madame Butterfly te zingen.

Fania Fénelon vertelt daarover in de muziekdocumentaire Muziek in Gevangenschap die door de VPRO op 29 mei 1981 op Radio 4 werd uitgezonden en die is te raadplegen bij de V van Vrouwenorkest.

Hier is de integrale versie te beluisteren van het interview met Fania Fénelon in 1981.
Version intégrale de l’entretien avec Fania Fénelon à Paris en 1981.

In een andere aflevering van Walter Slosse’s Alfabet werd op 28 augustus 2011 onder de K van Kampen aandacht gegeven aan de herhaling op Canvas van de vijfdelige documentaire De Laatste Getuigen uit 1991. Hierin sprak Luckas Vander Taelen met veertien Belgische overlevenden van de concentratiekampen. Van de film werd door de Antwerpse uitgeverij Houtekiet ook een boek en DVD-box uitgegeven.

In de muziekdocumentaire Muziek in Gevangenschap van 29 mei 1981 kwam ook Ludo Van Eck aan het woord, die Het Boek der Kampen had gepubliceerd. Ludo Van Eck die in 1945 het concentratiekamp van Dachau meer dood dan levend verliet, heeft later alle concentratie- en uitroeiingskampen bezocht om zoveel mogelijk bewijsmateriaal te verzamelen, waaronder vele foto’s.

In dezelfde documentaire vertelde ook de Amsterdamse musicus Lex van Weren over zijn herinneringen aan het vernietigingskamp Auschwitz. Als ervaren trompettist werd hij ingelijfd in het kamporkest en zijn getuigenis vertrouwde hij toe aan de auteur Dick Walda die het boek Trompettist in Auschwitz in 1980 publiceerde.

Beide interviews zijn te beluisteren onder de K van Kampen.

1 reactie Post a comment
  1. Jan 26 2012

    Op het weblog van het VPRO-radioarchief staat sinds vandaag een reportage van Walter Slosse, die hij in 1982 maakte voor Expres-VPRO op het terrein van voormalig concentratiekamp Westerbork. Hij sprak daar met Auschwitz-overlevende en musicus Lex van Weren en met Jan Holvast, die – onwetend van de geschiedenis – als kind voetbalde op dit terrein. Zie: http://weblogs.vpro.nl/radioarchief/2012/01/26/een-monument-in-westerbork/

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: