Skip to content

17 november 2011

2

C van Chaabi

Door Walter Slosse (1947-2016)

Op zondag 2 juni 2013 vindt in het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam een concert plaats van het El Gusto Orchestra of Algiers. Eerder vond op 12 januari 2012 de Belgische première plaats van de film El Gusto in Bozar, het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. De Algerijns-Ierse cineaste Safinez Bousbia haalt in haar documentaire El Gusto herinneringen op aan de chaabi, de populaire muziek die ontstond in de kasbah van Algiers.

De film werd vertoond tijdens het International Documentary Film Festival Amsterdam en is het vervolg op de concertreizen van het El Gusto Orchestra of Algiers. Dit film- en muziekproject is te vergelijken met het initiatief van Wim Wenders en Ry Cooder die eind jaren ’90 oude Cubaanse musici samen brachten in de Buena Vista Social Club. Ook El Gusto is een heropflakkering van muzikale herinneringen.

Toen in 2003 Safinez Bousbia door de nauwe straatjes van de kasbah in Algiers liep, ontmoette zij een oude winkelier die haar foto’s toonde van de orkesten die in de jaren ’40 de chaabi vertolkten. Deze volkse muziekstijl werd zowel uitgevoerd door moslims als door joden. Met de onafhankelijkheid van 1962 vertrokken de joodse musici naar Frankrijk en bleven de Arabische musici in Algerije verweesd achter en verdween de chaabi ook in de vergetelheid. Safinez Bousbia besloot op zoek te gaan naar de overlevenden en vond in Algiers, Marseille en Parijs oude mannen terug, tussen de 72 en 98 jaar, die zich nog de glorietijd van de chaabi konden herinneren. De meesten leefden in armoede, met de littekens van de Frans-Algerijnse oorlog. De ontmoeting met deze veteranen van de chaabi leidde tot de oprichting van het orkest El Gusto, dat aan een wereldtour begon met o.m. een optreden op het Jazzfestival van Berlijn en in Bercy in Parijs.

El Gusto betekent zoveel als “plezier” of “goesting” en vat de gevoelens samen waarmee in de jaren ’50 de Arabische en Joodse musici zich de kleren van het lijf speelden in Algiers. Met onder hen de legendarische El Hadj Mohamed El Anka, die een chaabi-orkest leidde op het conservatorium van Algiers. Chaabi betekent “volks” en het is inderdaad met deze muziekvorm dat de gevoelens van het volk werden uitgedrukt. Verlangen, nostalgie, maar ook ballingschap is een terugkerend thema.

De chaabi is ontstaan uit de klassieke Arabisch-Andalusische muziek die in het middeleeuwse Moorse Spanje een hoogtepunt bereikte. Met de val van Granada in 1492 en de daarop volgende vervolgingen van de moren door de christenen, zou deze klassieke muziek alleen nog in Noord-Afrika overleven. In de chaabi zijn er duidelijk sporen van de flamencozang te horen, wat niet verwonderlijk is, omdat de Spaanse flamenco ook zijn wortels heeft in de Arabisch-Andalusische muziek. Dit muziekstelsel berust op de vertolking van de nouba, een notenreeks die een bepaalde gemoedsstemming weergeeft en te vergelijken is met de Indiase raga, die “kleur” betekent.

Door emigratie werd de chaabi ook geëxporteerd en ging tot het repertoire behoren van de naar Frankrijk uitgeweken Noord-Afrikaanse zangers en zangeressen die niet alleen uit Algerije kwamen, maar uit de hele Maghreb (het westelijk deel van Noord-Afrika). In 2008 werd in Frankrijk het verzamelalbum Hna Lghorba (spreek uit “ehna rorba”) uitgebracht dat een selectie laat horen van de ruim 3000 opnamen die tussen 1937 en 1970 van maghrebijnse musici in ballingschap werden gemaakt. Het driedelig CD-album, een initiatief van Driss El Yazami en Naima Yahi, werd uitgegeven n.a.v. een tentoonstelling in Lyon en Parijs over de culturele geschiedenis van de Noord-Afrikaanse emigranten in Frankrijk.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 7 maart 2009 met Hna Lghorba, over lief en leed van de emigranten uit de Maghreb in Frankrijk.

Het album Hna Lghorba (Wij zijn in Ballingschap) laat de enorme smeltkroes horen van verschillende muziekstijlen, zoals chaabi, berbermuziek, klassieke muziek op de ud (Arabische luit), maar ook Franse invloeden. Naast de piano en de viool die al langer aanwezig waren in de Maghreb, werd ook nog de accordeon toegevoegd en ontstond zelfs een vermenging met rumba en cha-cha-cha. Interessanter zijn de onderwerpen waarover wordt gezongen. Het verkrijgen van een paspoort, het vinden van een onderkomen in Frankrijk en het leven in de fabrieken. Maar ook argwaan tegenover de valstrikken van de consumptiemaatschappij, zoals in het lied Paris dans mon sac van de Algerijnse zangeres Noura en de werkloosheid in het lied Chômage van de Algerijnse zanger Rachid Ksentini.

Chaabi FM is een internetradio die continu chaabi uitzendt. Voor wie er hoofdpijn wil van krijgen.

2 reacties Post a comment
  1. Danielle D'Haese
    Dec 1 2011

    >>> Concert : El Gusto Orchestra of Algiers : Casbah blues – Masters of Chaabi reunite
    Zaterdag 14.01.2012 20:00 – Paleis voor Schone Kunsten / Brussel

    >>> Film : Belgische Première: El Gusto – In aanwezigheid van de regisseuse Safinez Bousbia
    Donderdag 12.01.2012 20:00 – Paleis voor Schone Kunsten / Brussel

    Beantwoorden
  2. Dec 1 2011

    2012 – 50 jaar onafhankelijkheid van Algerije

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: