Skip to content

24 oktober 2011

P van Persepolis

Door Walter Slosse (1947-2016)

Op 9 oktober 2011 vond een aanval plaats op de Tunesische televisiezender Nessma TV, omdat die de tekenfilm Persepolis van Marjane Satrapi had uitgezonden. Het filmfragment waarin een klein meisje een denkbeeldig gesprek voert met God was voor salafistische moslims aanleiding om het gebouw te bekogelen.

Het is niet omdat de islam het afbeelden van God verbiedt, dat andere mensen geen recht op vrije meningsuiting mogen hebben (en dat er niet mag gelachen worden). De Arabische lente heeft immers de vrije meningsuiting ook mogelijk gemaakt voor de fundamentalisten en zoals de directeur van Nessma TV verklaarde, “we hebben niet een dictatuur verjaagd om een andere in de plaats te krijgen”.

De film werd nochtans eerder in Tunesië vertoond zonder ooit een schandaal te veroorzaken. Aan het het Franse persagentschap AFP verklaarde Marjane Satrapi dat de heftige reactie is te wijten aan de “geladen spanning, veroorzaakt door de verkiezingen in Tunesië”. Aan deze eerste democratische verkiezingen in Tunesië na de val van de dictator Ben Ali, werd ook deelgenomen door de islamitische partij Ennahda die het geweld tegen de televisiezender heeft veroordeeld.

Persepolis is de animatiefilm van de in Frankrijk wonende striptekenares Marjane Satrapi, die met haar film uit 2007 verschillende internationale prijzen won. In 2009 werd zij door de Katholieke Universiteit van Leuven tot doctor honoris causa benoemd, als eerbetoon voor haar werk als “voorvechtster van diversiteit en multiculturaliteit”. Uitgeverij Atlas zorgde in 2008 voor een Nederlandse vertaling van het autobiografische stripverhaal van Marjane Satrapi.

Het hele verhaal bestaat uit minimalistische zwart-wittekeningen en doet denken aan andere graphic novels over onderdrukking, zoals Maus van Art Spiegelman. Persepolis (de Griekse naam voor de Stad van de Perzen in het zuiden van Iran) laat duidelijk zien hoe de ene dictatuur de andere opvolgt. Alles begon immers met de Islamitische Revolutie in Iran (1979), toen Marjane Satrapi tien jaar was, en zag hoe verwanten met linkse sympathieën werden vervolgd en geëxecuteerd. Het werd snel duidelijk dat deze aanvankelijk linkse revolutie door de islamisten werd omgebogen naar een nieuwe dictatuur, met de invoering van de sharia en de onderdrukking van de vrouwen.

Persepolis werd in 2008 ook vertoond op het Iraans Filmfestival in Amsterdam, waaraan in het VPRO-programma De Wandelende Tak van 11 oktober 2008 aandacht werd gegeven door Parwin Roghyeh Mirrahimy, die in 2006 het allereerste festival met Iraanse films in Europa organiseerde. Het festival werd een jaarlijkse manifestatie in Amsterdam waarbij onafhankelijke Iraanse filmmakers de gelegenheid kregen hun werk te tonen. Het was voor het publiek ook een gelegenheid om meer over de culturele diversiteit van Iran te weten komen. Het Iraans Filmfestival wou immers “de kennis over het land en haar inwoners, hun hoop en de frustraties, de vreugde en de veranderingen, verdiepen en verbreden”.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 11 oktober 2008 met Parwin Mirrahimy over o.m. de Frans-Iraanse tekenfilm Persepolis van Marjane Satrapi.

In de golf van bezuinigingen die steeds vaker culturele activiteiten onmogelijk maken in Nederland, was het niet te verwonderen dat ook het Iraans Filmfestival een noodkreet moest slaken. Met de mededeling dat “het Iraans Filmfestival voorlopig niet zal worden georganiseerd wegens ernstig verminderde financiële middelen en weinig zicht op verbetering van die situatie”, lijkt dan ook een einde gekomen aan “activiteiten die een brug konden slaan tussen de Oosterse en Westerse cultuur”.

Het Iraans Filmfestival liet in het verleden ook in Iran omstreden films zien, zoals de speelfilm Mainline uit 2006 van Rakhshan Bani-E’temad. In De Wandelende Tak van 15 september 2007 kwam deze film ter sprake in een andere bijdrage van Parwin Mirrahimy. Het is het verhaal van een aan heroïne verslaafd meisje, Sara, dat gaat trouwen. Haar moeder is een succesvolle zakenvrouw en wil haar dochter voor haar huwelijk helpen afkicken. Maar pas dan blijkt hoe ernstig de onderlinge verhoudingen binnen het gezin verstoord zijn.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 15 september 2007 met Parwin Mirrahimy.

De nouvelle vague onder de Iraanse cineasten probeert heel wat taboes te doorbreken en de werkelijkheid van de Iraanse samenleving in beeld te brengen. Een voorbeeld daarvan is de film Offside van Jafar Panahi, die werd opgenomen tijdens de selectiewedstrijd Iran-Bahrein voor het wereldkampioenschap voetbal in 2006. Als jongen verklede vrouwelijke voetbalfans bezoeken de wedstrijd, maar worden gearresteerd omdat het stadion verboden is voor vrouwen.

Onlangs kwam Jafar Panahi in het nieuws nadat hij in hoger beroep door een Iraans gerechtshof werd veroordeeld tot een een gevangenisstraf van zes jaar en een verbod van twintig jaar op het maken van films. De veroordeling vond plaats op grond van zijn “actie tegen de nationale veiligheid en propaganda tegen het regime”. Samen met hem werd ook de Iraanse cineast Mohammad Rasoulof een celstraf van zes jaar opgelegd. Het plaatst beide cineasten voor de verscheurende keuze tussen ballingschap of wegkwijnen in de kerkers van de islamitische republiek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: