Skip to content

5 oktober 2011

B van Boeddha

Door Walter Slosse (1947-2016)

Vrijdag 7 oktober 2011 wordt in het Amsterdamse Tropentheater de stille film Prem Sanyas vertoond met live muziekbegeleiding door het Ensemble Divana. Prem Sanyas uit 1925, ook bekend als The Light of Asia, vertelt het verhaal over de weg van prins Siddhartha Gautama naar de verlichting. Deze prins was niemand minder dan Boeddha, die in de 6e eeuw voor onze tijdrekening de basis legde van een meditatieleer die de geest moet bevrijden van alle onzuiverheden zoals woede, haat, hebzucht en angst. Ooit was voorspeld dat prins Siddhartha zijn troon en rijkdommen zou opgeven, maar voor het zover was moest de prins nog een robbertje met zijn familie uitvechten. Geconfronteerd met ouderdom, ziekte en dood, besloot hij zijn leven vol luxe en gemak achter zich te laten en op zoek te gaan naar een hoger doel in het leven.

The Light of Asia was de verfilming van het gelijknamige boek uit 1879 van Edwin Arnold, geregisseerd door Franz Osten. De opnamen werden in 1925 in Lahore gemaakt met een cast van Indiase acteurs w.o. Seeta Devi als Gopa. Zij was de vrouw van prins Siddhartha, die tegen de zin van zijn ouders zijn verwend leventje in het koninklijk paleis ruilde voor een leven van spirituele rijkdom en verlichting. Het was de eerste speelfilm over het leven van Boeddha (Prem Sanyas in het Hindi) die in 1927 werd vertoond in de legendarische Amsterdamse bioscoop Tuschinsky. In 2009 nog eens overgedaan met de gerestaureerde versie van deze stille film, tijdens het Buddhist Film Festival Europe.

Voor de live muziekbegeleiding in 2009 zorgde The Indian Music Circle van de Nederlandse tablaspeler Heiko Dijker. Deze geïmproviseerde filmmuziek voor Prem Sanyas, gebaseerd op Indiase raga’s, werd in 2008 in Mexico voor het eerst uitgevoerd tijdens het First International Buddhist Film Festival. Samen met sitarspeler Sidartha Siliceo had Heiko Dijker voor een aantal composities gezorgd die werden uitgevoerd door het Prem Sanyas Ensemble en boeddhistische monniken.

Deze soundtrack zou leiden tot de uitgave van de CD The Colors of the Buddha, waarover Heiko Dijker vertelde in De Wandelende Tak van 7 november 2009.

Voor iedere scène werd een Indiase raga gekozen. De klassieke Indiase muziek is gebaseerd op een meer dan 2000 jaar oude traditie. Het woord raga stamt uit het Sanskriet, en betekent letterlijk “kleur”. In de muziek betekent dat “wat de geest kleurt”. Aangezien deze muziek gebaseerd is op mondelinge overdracht, zonder notatie, is het een zeer levendige traditie, die zich organisch ontwikkelt heeft tot op heden. Door raga’s op vernieuwende wijze met elkaar te laten samenvloeien en gebruik te maken van moderne elektronica, ontstond een wisselwerking tussen de westerse en Indiase muziek.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 7 november 2009 met Heiko Dijker over Colors.

Voor de voorstelling van Prem Sanyas in het Amsterdamse Tropentheater werd dit keer een beroep gedaan op het Ensemble Divana, een gezelschap van musici en dichters uit Rajasthan. Divana bestaat uit virtuoze muzikanten die hun sporen verdienden in grote theater- en muziekproducties over het leven van de zigeuners. Hun bezieler Gazi Khan Barna speelde o.a. mee in Latcho Drom, een film van Tony Gatlif over de uittocht van de zigeuners van India naar Europa.

Op zondag 4 maart 2012 zal Divana ook optreden bij de vertoning van de film Prem Sanyas tijdens het Cinema Novo Festival in het Cultuurcentrum Brugge.

De laatste tijd ontstaan voor stille films verschillende soundtracks. Naast geïmproviseerde muziek zijn er vaak ook gecomponeerde soundtracks, zoals die van de Duitse componist Pierre Oser, die in 2011 ook zijn steentje bijdroeg aan nieuwe filmmuziek voor Die Leuchte Asiens (de oorspronkelijke Duitse filmtitel van Prem Sanyas). Hij componeerde ook nieuwe scores voor Metropolis, Panzerkreuzer Potemkin en Nosferatu, stille films die ook door andere muziekensembles en componisten van nieuwe filmmuziek werden voorzien.

Was in 1925 het boeddhisme nog een grote onbekende voor het westerse publiek, dan heeft deze leer inmiddels vele volgelingen in het Westen. Het boeddhisme werd ook een geliefkoosd onderwerp in Hollywood met speelfilms zoals Little Buddha (1993) van Bernardo Bertolucci en Kundun (1997) van Martin Scorsese. Regelmatig komt deze leer ook in het nieuws door de verplaatsingen van de Dalai Lama, de spirituele leider van de Tibetanen die sinds de inval van de Chinezen in Tibet (1959) naar India moest uitwijken. In Tibet zelf zijn boeddhistische monniken nog steeds het slachtoffer van repressie.

Boeddhistische monniken zoeken daarom hun toevlucht in India. Een voorbeeld daarvan zijn een groep monniken van het Tibetaanse Tashi Lhunpo-klooster die in India leven en de wereld rondreizen met hun eeuwenoude religieuze tradities. Gekleed in traditionele kledij en met traditionele maskers, bieden zij het westerse publiek een unieke kans om een boeddhistisch ritueel te ervaren en te delen.

De monniken van Tashi Lhunpo zijn te gast op het Festival van Vlaanderen tijdens een voorstelling in de Gentse Handelsbeurs op zondag 9 oktober 2011 om 14 uur.

Op zaterdag 22 oktober 2011 treden de monniken op in het Tropentheater in Amsterdam.

Een volledige versie van Prem Sanyas is te bekijken via YouTube.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: