Skip to content

13 september 2011

1

S van Sjamaan

Door Walter Slosse (1947-2016)

Het sjamanisme blijft niet beperkt tot de tradities van de indianenvolkeren, maar was ook in Europa voor de komst van het christendom de basis van het geloof in de eenheid tussen mens en natuur. Toen ik in 1982 aan de in België wonende Hongaarse sjamaan Joska Soos vroeg of hij soms geen kwakzalver was, antwoordde hij: “Je moet niets geloven, beproeven moet je, manneke!”. Er zijn nogal wat synoniemen voor beproeven. Van analyseren, ontrafelen, uitvissen tot verkennen. Op 26 maart 1982 maakte dat manneke voor de VPRO op Radio 4 een twee urenlange uitzending met de in 2008 overleden sjamaan en beeldend kunstenaar Joska Soos.

Aan deze verkenning van de geloofwaardigheid van Joska Soos ging een merkwaardig toeval vooraf. Tijdens het telefoongesprek waarin de afspraak voor de opname werd gemaakt, liet Joska Soos verstaan dat het manneke een probleem had met zijn luchtwegen. Was Joska Soos een helderziende? Kennelijk wel, want nog geen week later verzeilde het manneke in het ziekenhuis, nadat na enkele verkeerde diagnoses van de lichaamsklachten, de oorzaak werd gevonden in een… klaplong.

Na deze beproeving kon het interview met Joska Soos enkele weken later plaats vinden in zijn Brusselse woning. Met glinsterende ogen vertelde hij over de klank als oerkracht en liet zijn 356ste geluidsband horen van zijn eenmansorkest dat hij sinds 1976 opnam. “Ik voel me als een orkest”, waarmee hij bedoelde dat elke waarneming in klank wordt vertaald. “Ik bewaar mijn belevenissen in klank, zoals ik ook schilderijen maak”, wijzend op de totemachtige symbolen die de wanden van zijn woonkamer versierden. Met op de grond een grote raamtrommel en Tibetaanse zingende klankschalen.

“Sjamanisme heeft geen uitstaans met een religie, het is de bron van elke religie”, waarmee Joska Soos aangaf dat de oorsprong in de prehistorie ligt. Als oudste vorm van magie en geloof, waaruit zich later verschillende godsdiensten hebben ontwikkeld. De sjamaan kan je het best vergelijken met een “verlichte” geest, een ziener, een genezer. Maar het sjamanisme is geen gedwee geloof in een oppermacht. “Iedereen heeft dezelfde gaven om het alles omvattende bewustzijn te delen”, alleen moest Joska Soos toegeven dat zijn gaven net iets groter waren dan bij een willekeurige andere mens.

“Ik ben met de helm geboren”, waarmee Joska Soos verwees naar de geboorte van een baby in vliezen. Het vlies dat nog aanwezig is om het hoofd van een kind bij de geboorte, zou het vroegtijdig afsterven van de beste hersencellen door zuurstofgebrek voorkomen. “Bij mij zijn die cellen bewaard gebleven en maken ze bovennatuurlijke gaven mogelijk”, waarop Joska Soos in alle bescheidenheid er aan toevoegde dat “iedereen natuurlijk kan voelen zoals ik”. Kortom, elke mens moet in zichzelf geloven.

“Het enige wat je kan doen is inderdaad jezelf proberen te zien op de oneindige weg van de kennis en ik gebruik daarvoor de klank. De trillingen, de golven die de bron van het leven zijn, laten mij toe in de toekomst te zien, waardoor ik kan voorkomen, kan genezen, want alles is sinds het ontstaan al een keer beleefd”. Met als tip voor de moderne mens: “wordt meester van jezelf, want de mensen hebben hun levensvreugde verloren, daardoor genezen zij moeilijk”.

Luister hier naar het eerste deel van Genezen met Klank, het interview van Walter Slosse met Joska Soos, uitgezonden op 26 maart 1982 in het programma van de VPRO op Radio 4.

De hele mensheid zal in de war komen, in een chaos – maar ik heb geen angst, ik ben in de klank. Wie de oerklank kan waarnemen, die de basso continuo, de hartslag van het leven is, is van alles bevrijd: de dingen hebben geen macht meer over hem. Men moet beginnen door zijn zintuigen kwalitatiever te beleven, te verfijnen. Niet door concentratie – integendeel, dat is een slechte methode die alleen maar kramp veroorzaakt. Deconcentreren moeten wij – doen als het water, worden als de lucht.
(Joska Soos)

Luister hier naar het tweede deel van Genezen met Klank, het interview van Walter Slosse met Joska Soos, uitgezonden op 26 maart 1982 in het programma van de VPRO op Radio 4.

In 1950 was in België een eerste expositie te zien van de sjamanistische schilder Joska Soos die in 1921 in het Hongaarse dorpje Apostag werd geboren. Omringd door oeroude tradities, kwam hij in de ban van de dorpssmid die hem inwijdde in het sjamanisme. In 1947 reisde hij naar België en vond werk in een kolenmijn in Charleroi. Hij verkoos kunstschilder te worden en als autodidact kreeg hij in 1970 ruim aandacht van de toenmalige RTB met de tv-documentaire Joska Soos, peintre chamaniste.

Niet zonder enige scepsis besloot de VPRO-Gids in 1982 aandacht te geven aan het radioprogramma van Walter Slosse met Joska Soos. De redactrices Wil Heijens en Nelleke van der Drift wisten de hoofdredacteur te overtuigen en reisden met hun 2-PK naar Brussel en kregen gratis consult.

N: “Er zitten hier twee mensen tegenover u, en ze zitten nogal dicht bij elkaar. Kan het niet zijn dat u ons door elkaar haalt?”
“Het aantal stoort mij helemaal niet. Als ik met meerdere mensen spreek, weet ik van elk van hen: dat is zijn klank. En dan stel ik vast of die klank, die vibratie te hoog is, te laag, of door elkaar.”

W: “Hoe is mijn klank?”
“Intens. Die vijf klanken die ik u gegeven heb zijn de totaliteit van het leven. De vier elementen hier en de vijfde – dat is het leven zelf. U bent eigenlijk levensgericht, u heeft een zeer sterke levenskracht. Maar die mobiliseert u niet. U zou met uw leven veel meer hebben kunnen doen – en nog altijd. U bent bang omdat u een herinnering verdrongen hebt, u kunt zich niet herinneren wat gebeurd is omdat u dat niet wilt. Zodra u dat wel doet, zal alle angst verdwenen zijn. Ik kan u daarbij helpen, maar daar is tijd voor nodig.”

N: “Maar er zijn natuurlijk ook gevallen waarin u niet helpen kunt. Stel, ik ben ziek, ik kom bij u, u kijkt in de toekomst en ziet: daar is niets aan te doen?’
“Dan zeg ik heel eenvoudig: ik voel, ik kan niks doen. Maar soms bestaat de mogelijkheid van een verandering, ziet men hoe men toch iets zou kunnen doen – op die wijze niet, maar op die wijze wel.”

W: “Dat begrijp ik niet. Als die toekomst toch vaststaat.”
“Stel het u voor als een huis dat in brand staat. Er zijn nog een paar mogelijkheden om te vluchten: door het raam, langs de trap – maar nooit dwars door de muur.”

N: “Wat doet u nu als u zomaar op straat een man of vrouw ziet lopen, en u denkt: dat gaat niet goed. Waarschuwt u die mensen dan?”
“Niet meer. Ik heb daar slechte ervaringen mee gehad. Ofwel de mensen wilden helemaal niet dat ik mij met hun zaken bemoeide, of – wanneer zij dat wel wilden – bleven zij aan mij hangen. Kleven. Dan wilden zij zonder mij niet leven. Dat wil ik niet, dat kan ik niet. Ik wil geen volgelingen om mij heen hebben. Ik adresseer me aan mensen die potentieel meester zijn of kunnen worden. En ik vraag participatie, werkzaamheid. Na twee of drie seances zie ik wie ik wel kan wegsturen omdat zij lui zijn, niet open zijn of andere bedoelingen hebben – de methode voor persoonlijke negatieve doeleinden willen gebruiken, want dat kan ook.”

(Uit de VPRO-Gids, nummer 12, 20 maart t/m 26 maart 1982)

1 reactie Post a comment
  1. Fernand Mich
    Dec 2 2014

    Joska was my teacher, who guided me and still is doing so

    this interview with him is a very precious document about him and through this his transmission continues.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: