Skip to content

15 april 2011

1

M van Mafia

Door Walter Slosse (1947-2016)

In 1999 begon de in Duitsland wonende Italiaanse fotograaf Francesco Sbano een onderzoek naar de muziek en zang van de maffia in Calabrië. In deze Canto di Malavita wordt de strikte discipline bezongen van de zwijgplicht (l’omertà) en de eer (l’onore). Achter deze soms vrolijke en sentimentele volksliedjes schuilen vaak gewelddadige teksten, maar het opzet van dit musicologisch veldwerk was geenszins bedoeld om de misdaden van de maffia te verheerlijken.

De liederen behoren inmiddels tot de folklore van het verwaarloosde Calabrië, waar de ‘Ndrangheta ontstond, aanvankelijk als een verzet tegen de overheersing van de Franse Bourbons. Na de eenmaking van Italië in 1861 nam deze maffia-organisatie uitbreiding als een verweer van het arme zuiden tegen het rijke noorden in Italië. Tenslotte zou de criminaliteit de overhand nemen en een bedreiging vormen voor de democratie in de streek.

In 2000 verscheen de eerste CD met Il Canto di Malavita, een CD die nogal wat stof deed opwaaien, omdat volgens artikel 21 van de Italiaanse grondwet elke promotie voor de activiteiten van de maffia verboden is. Maar voor Francesco Sbano, zelf afkomstig uit Calabrië, is het enige doel van zijn project om de achtergronden toe te lichten van de geschiedenis van de maffia. Die is ontstaan door de schuld van de Italiaanse overheid zelf, die het arme zuiden aan zijn lot overliet en nog overlaat. Die liederen hebben niets te maken met de huidige maffia en nergens heeft het project tot doel misdaden goed te keuren. Alleen wil het project teruggaan naar de wortels van de ‘Ndrangheta, die een niet te verzwijgen onderdeel is van de Calabrische geschiedenis.

Luister hier naar De Wandelende Tak van 30 april 2001 met Il Canto di Malavita, op de eerste CD van de driedelige reeks La Musica della Mafia.

Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de huidige criminaliteit van de maffia in Zuid-Italië, en de oorsprong van de maffia in de 19e eeuw. Het begon met Garibaldi die uit het zuiden naar het noorden trok, en voor de hereniging van Italië wist te zorgen, maar waardoor het arme Calabrië een kolonie werd van het rijke Piemonte in het noorden van Italië. De Piemontezen voerden een oorlog tegen het zuiden, en het gevolg was dat een revolutionaire beweging tot stand kwam, met vrijheidsstrijders die een eigen staat wilden. Daaruit is de ‘Ndrangheta ontstaan, als een soort Robin Hood-beweging die stal van de rijken om de armen eten te geven. Dat verzet werd ook in de hand gewerkt door de Italiaanse staat die het zuiden aan zijn lot overliet, en waardoor de oorspronkelijke maffia aanvankelijk als een een sociale beweging opereerde die zich over het lot van de armen wist te ontfermen.

In 2002 verscheen de CD Omertà, Onuri e Sangu en in 2005 Le Canzoni dell’ Onorata Società, het derde deel van La Musica della Mafia. Hoewel de Italiaanse overheid daar anders over denkt, zijn volgens Francesco Sbano die liederen een onderdeel van de cultuur in Calabrië. Het veldwerk van Francesco Sbano naar de verboden maffia-liederen begon met het schrijven van een artikel in de Duitse Der Spiegel, en in Calabrië ontmoette hij de musicoloog en musicus Mimmo Sicclari die veel van deze liederen in zijn studio had opgenomen. Meestal gaat het om teksten van mafiosi die vanuit de gevangenis brieven schrijven, en waarin soms teksten staan die tot een lied kunnen leiden.

In deze cel is aanwezig
Het beste van het genootschap
Hier binnen is een man met grote macht
Die met recht de baas van deze cel is

Luister hier naar De Wandelende Tak van 20 maart 2006 waarin Francesco Sbano sprak over zijn CD-project La Musica della Mafia.

Voor Francesco Sbano is de huidige maffia wel degelijk een groot probleem, maar hij vindt het onverantwoord dat de hele Calabrische bevolking als crimineel wordt beschouwd. Hij wil nooit nalaten te wijzen op de dramatische sociale toestand in Calabrië, met een enorme werkloosheid. Naast de uitgave van drie verzamelalbums met maffialiederen, maakte Francesco Sbano ook de filmdocumentaire Uomini d’Onore, de Mannen van Eer. Hierin schetst hij een portret van een samenleving die gebukt gaat onder het stigma van het kwaad. Wie in San Luca (Calabrië) wordt geboren, is een potentiële mafioso. Francesco Sbano laat moralistische beschouwingen over goed en kwaad achterwege, want de rauwe getuigenissen van voormalige maffialeden reiken verder dan de mythe in de film The Godfather.

Ik, een man van eer, zing voor jullie
Een verhaal van heel lang geleden
Waarvan men nu nog siddert als men alleen de naam hoort
Zeker diegene die onkruid in het korenveld zoekt
Er is geen vergeving en geen medelijden
Voor wie niet loyaal is aan het genootschap
Mensen die het leven kennen, mensen van stand
Sloten een verbond met bloed geschreven
Een verbond van trouw en zwijgplicht
Tegen overheersing en schandelijke daad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments

%d bloggers op de volgende wijze: