A van Arabi

Op 14 en 15 februari 2012 is het El Arabi Ensemble en de Spaanse musicus Eduardo Paniagua te gast in BOZAR in Brussel en het Zuiderpershuis in Antwerpen met een programma van Arabo-Andalusische muziek. De concerten zijn een onderdeel van het project Andalussyat dat werd bedacht door het Nomadisch Kunstencentrum Moussem in Berchem. Moussem brengt cultuur uit de Maghreblanden en het Midden-Oosten naar diverse Vlaamse podia. Het thema van de derde aflevering van Andalussyat is begeerte en hartstocht die als een rode draad door de muziek en poëzie loopt van het Moorse Spanje.

M van Miroloi

Miroloi is de naam van de meerstemmige zangtraditie en klarinetmuziek uit Epirus, de Noord-Griekse bergstreek aan de grens met Albanië. De oorsprong is te vinden in de eeuwenoude klaagzang van de Grieken. In de miroloia wordt aan de doden gevraagd weer tot leven te komen. Deze klaagzangen werden tijdens de Turkse overheersing van de 14e tot de 20e eeuw vooral door vrouwen gezongen aan het graf van de overledene. In deze nostalgische en meeslepende muziek speelt de klarinet een belangrijke rol en was het gevolg van de introductie in de 19e eeuw van westerse instrumenten in het Turkse leger.

D van Duende

Duende is een sleutelbegrip in de flamenco, de Andalusische zang-, dans- en gitaarkunst. In het gelijknamige boek van Ivo Hermans wordt het vertaald door “beheksing”. Duende is ook te vergelijken met de katharsis uit de Griekse tragedies, die zorgt voor een loutering van de ziel en een intense emotionele ervaring veroorzaakt. Of er vandaag nog echt sprake kan zijn van duende in de flamenco, valt te betwijfelen. Sinds de flamenco is opgeslorpt door de commerciële poel van de wereldmuziek, blijft van de oorspronkelijke zuiverheid weinig over. Alleen romantici geloven nog in duende, want de realiteit is anders.

T van Troubadours

Zanger en bassist Willie Dixon.

In zijn boek De Echte Troubadours wijst Paul Verhuyck op de overeenkomsten tussen de hedendaagse singer-songwriters en de middeleeuwse troubadours uit de Zuid-Franse Langedoc. Als voorbeeld noemt hij de song You can’t judge a book by looking at the cover van Willie Dixon (1915-1992).

You can’t judge an apple by looking at the tree
You can’t judge honey by looking at the bee
You cant’t judge a daughter by looking at the mother
You can’t judge a book by looking at the cover.

M van Maeterlinck

In Gent is een route te volgen die leidt langs de historische gebouwen die een rol hebben gespeeld in het leven van de toneelauteur en dichter Maurice Maeterlinck, die in 1911 de Nobelprijs voor literatuur kreeg. Tot op vandaag was hij de enige Belg die deze belangrijke onderscheiding in ontvangst mocht nemen en niet zonder enig chauvinisme wordt met het project Maeterlinck 100 Gent 2011 deze literaire verjaardag in herinnering gebracht.

Y van Yupanqui

Meneer, waarom zingt hij zoveel over de weg? Zo vroeg eens een vrouw aan Luis Aravena, na afloop van een concert van Atahualpa Yupanqui. Mevrouw, Argentinië is een groot land en de afstand is fundamenteel voor een Zuid-Amerikaan. Het is de afstand die je moet overbruggen om dingen te kunnen doen. De afstand heeft daar een andere betekenis dan in Nederland waar je in een paar uur aan de grens bent.

Q van Qayna

In de door mannen overheerste Arabische muziekwereld zijn er slechts weinig vrouwen die een prominente rol hebben vervuld in het verleden. De alom geprezen Egyptische diva Umm Kulthum moest haar carrière in mannenkleren beginnen en ook vandaag blijft het voor een Arabische vrouw nog steeds moeilijk om een plaats te veroveren in de kunstwereld. Nochtans waren het vrouwen die in de 7e eeuw voor de ontwikkeling van de Arabische kunstmuziek hebben gezorgd. De qayna of zangslavin, was een belangrijke figuur in de Arabische muziekgeschiedenis.